حسن بيگلرى
79
سر البيان في علم القرآن ( فارسى )
معروف است مانند ابن قيّم كه كتابى بنام ( التّبيان فى اقسام القرآن ) دربارهء سوگندهاى قرآن نوشته و ابو عبيده تفسيرى بنام ( مجازات القرآن ) برشتهء تحرير در آورده است . علوم و مقدمات لازمه براى تفسير و طريقهء آن تفسير از مهمترين رشتههاى علوم دينى است زيرا قرآن كريم كتابى است كه از مقام شامخ ربوبيّت بر قلب خاتم انبياء صلّى اللّه عليه و آله نازل گرديده و سرچشمهء علوم و فنون اسلامى است و كسى كه بخواهد بمقام الوهيّت معرفت حاصل كند ناگزير است باندازهء توانائى و استعداد خويش بكتابش آشنائى پيدا نمايد و براى تفسير و آشنا شدن بكلام پروردگار و درك احكام و دستورهاى قرآن مجيد و استفادهء از آيات الهى كه جهت آدمى بالاترين مرتبهء كمال و منتهاى سعادت است تحصيل علوم و مقدمات زير ضرورى مىباشد : 1 - آموختن صرف و نحو و معانى و بيان و بديع « 1 » 2 - اطلاع از لغات عرب . 3 - دانستن ناسخ و منسوخ قرآن . 4 - آشنائى باحوال و عقايد عرب در زمان پيغمبر خاتم صلّى اللّه عليه و آله . 5 - آگاهى از سنّت و طريقهء رسول اكرم براى تفسير مجملات و تأويل متشابهات قرآن . 6 - دانستن شأن نزول آيات .
--> ( 1 ) علم معانى عبارتست از خواص تركيب كلام بمقتضاى مقام براى افادهء معانى منظوره - علم بيان عبارتست از ايراد معانى منظوره بطرق مختلفه در وضوح دلالت براى افهام مخاطب - علم بديع شناسائى زيبائى و حسن لفظى يا معنوى كلام است كه مجموع اين سه رشته را علم بلاغت نامند .