نقطه و حركت و علائم جزم و تشديد و تنوين بود كه متن قرآن را دهان به دهان و سينه به سينه فرا ميگرفتند - اختلاف لغت و لهجه‌هاى گوناگون زبان عرب هم يكى ديگر از علل اختلاف قرائت گرديد و بالنتيجه پنجاه قسم قرائت كه مشهورترين آنها هفت قرائت است بوجود آمد كه آنها را قرائت صحيح متواتر و بقيه را شاذ و نادر گويند . دربارهء اختلاف قرائت كتابهاى مفصل نگاشته شده از جمله : 1 - جواهر القرآن فى علوم القرآن بقلم محمود بن محمّد علوى فاطمى حافظ تبريزى . 2 - التّيسير فى القرائات السبع تأليف ابو عمرو عثمان بن سعيد دانى ( متولد 372 - متوفى 444 قمرى ) . 3 - جامع البيان فى القرائات السبع تأليف ابو عمرو دانى . 4 - الكافى نوشتهء استاد ابى عبد اللّه محمّد بن شريح الرعينى ( متوفى 476 قمرى ) 5 - النّشر فى القرائات العشر تأليف حافظ ابو الخير محمّد بن محمّد دمشقى شافعى مشهور به ابن جزرى ( متوفى 833 قمرى ) . 6 - اتحاف البشر فى القرائات العشر « 1 » 7 - الإتقان فى علوم القرآن تأليف جلال الدين عبد الرحمن سيوطى شافعى ( متوفى 911 قمرى ) . 8 - شافيه نگارش جمال الدين ابو عمرو عثمان بن حاجب . 9 - شاطبيه و آن قصيده‌ايست مسمّى به حرز الامانى از قاسم بن احمد الرعينى آندلسى شاطبى ( متوفى 590 قمرى در قاهره ) كه بر آن شرح‌ها نوشته شده . حديثى از عامه و خاصه « 2 » نقل شده كه رسول خدا فرموده : نزل القرآن على سبعة أحرف ( قرآن بر هفت حرف نازل شده ) و 35 قول از اهل علم و لغت در معناى اين حديث ذكر گرديده كه بعضى از آن اقوال ، ببعض

--> ( 1 ) - بقلم عبد الخالق بن على بن محمد باقى المسجاجى الزبيدى اليمنى در 1195 ه ق ( 2 ) - از عامه ابن اثير و از خاصه شيخ صدوق در خصال .