حسن بيگلرى

56

سر البيان في علم القرآن ( فارسى )

علم تجويد قرآن علم تجويد ناشى و زائيدهء علم قرائت و قواعدى است كه از قرائات قراء سبعه استنباط و تدوين گرديده و از مخارج و صفات حروف و ساير دستورهاى تلاوت قرآن مجيد بحث مىكند و نخستين كسى كه در قرن چهارم هجرت اين علم را برشتهء تحرير در - آورده ابو مزاحم موسى بن عبيد اللّه بن يحيى بن خاقان خاقانى بغدادى ( متوفى 325 - قمرى ) است كه از بزرگان اهل سنّت بوده و قصيدهء خاقانيهء وى در علم تجويد نزد دانشمندان ، مشهور مىباشد و عده‌اى از علماى علم قرائت نيز بر آن شرح نوشته‌اند . در قرون بعد هم اساتيد اين فن شريف ، كتبى در بارهء علم تجويد نگاشته‌اند كه ذكر تمام آنها موجب تطويل كلام است و تعدادى از آنها با نام مؤلفانش در فهرست كتاب حاضر ( كتبى كه در تأليف اين كتاب از آنها استفاده شده ) درج شده است . قرّاء معروف علم قرائت قرآن منسوب به چند نفر قراء و رواة آنان است . عدهء قراء بسيار و مشهورترين آنان هفت نفرند كه بقراء سبعه معروف ميباشند و راويان آنها بعضى با واسطه و برخى بلا واسطه از قراء نامبرده روايت قرائت نموده‌اند . اسامى قراء هفتگانه بر حسب تقدم زمان و همچنين دو نفر از راويان مشهور هر يك بشرح پائين است : 1 - عبد اللّه بن عامر دمشقى مشهور به تابعى - در سال نهم هجرت در قريهء رحاب متولد شده و در سنه 118 در دمشق در گذشته . نامبرده سنى و از تابعين بوده و در زمان خلافت وليد بن عبد الملك ، قاضى و امام جماعت شهر دمشق و شاگرد مغيرة بن ابى شهاب مخزومى بوده و او نيز از عثمان بن