حسن بيگلرى
47
سر البيان في علم القرآن ( فارسى )
4 - مهمتر از همه ، اختلاف ذوق و سليقهء مسلمانان بود ، بدين معنى كه گروهى فقط آيات محكمه را نوشته ضبط ميكردند و دستهاى آياتيكه به نظر آنان از لحاظ فصاحت و بلاغت برتر بود ، نوشته حفظ مينمودند و برخى فقط آيات مشتمل بر احكام قرآن را ضبط ميكردند و بعلاوه تعدادى از آيات قرآن در اثر محظوراتى مانند مسافرت نويسندگان يا پيش آمدهاى ديگر اصولا نوشته نميشد . بنا بجهات مذكوره ، در حدود هشتاد هزار از اين قبيل نوشتهها در دست مردم بود كه هر دسته بنوشتهء خود اعتماد داشتند و چون اسلام توسعهء بيشترى يافت و تعداد مسلمين بويژه غير عرب زياد شد و در اداى كلمات خطا ميكردند لذا براى رفع اختلاف در قرائت در سال سى هجرى قمرى بر حسب دستور عثمان ، شوراى عالى مركب از دوازده نفر از قريش و انصار با نظارت زيد بن ثابت تشكيل گرديد و با مراجعهء باوراق نويسندگان شهرهاى مختلفه و تطبيق آنها با قرآنى كه عثمان از حفصه زوجهء رسول خدا گرفته بود مجددا قرآن را با كمال دقت با خط كوفى نوشته ، ساير قرآنها را بنا بر بعضى روايات آتش زدند و بنا بروايتى در آب جوشانده محو نمودند و بدين طريق عثمان ، مسلمين را بر يك قرائت وادار نمود . اين قرآن را كه بدون نقطه و علائم و حركات بود مصحف امام ناميدند و مطابق دستور عثمان نسخههاى چندى از آن استنساخ و بشهرهاى مكه ، بصره ، كوفه ، شام ، يمن ، بحرين فرستاده شد تا در مسجد آن شهرها نهند و مردم آن بلاد و نواحى اطراف آن ، هنگام حاجت بدان رجوع كنند و با هر يك از اين قرآنها نيز يكنفر قارى همراه كرد تا طرز تلاوت آيات قرآنى را بمردم بياموزند و بدين ترتيب قرآن مجيد متدرجا در شهرها و بلاد اسلامى منتشر گرديد و قرآنهائى كه اكنون در دست مردم است همان است كه از روى نسخهء عثمان گرفتهاند و تاكنون كه 14 قرن ميگذرد مطابقت قرآن با نسخهء عثمان محفوظ مانده است . اكنون هم يك نسخه از قرآن نامبرده در كتابخانهء ملى پاريس موجود است و سه نسخهء ديگر كه خط آن منسوب به حضرت امير المؤمنين و حسنين عليهم السّلام است و