( قسم بساعت چاشتگاه و هنگام ارتفاع آفتاب و سوگند بشب موقعى كه تاريكى بيايد كه پروردگارت تو را وانگذارده و با تو وداع نكرده و مورد غضب قرار نداده - است . . . . ) و پيغمبر اكرم كه انتظار وحى را داشت هنگام ديدن جبرئيل امين و نزول اين سوره ، از غايت سرور و شادمانى و از طريق سپاسگزارى و بشكرانهء آنكه خداى - تعالى مشركين را تكذيب و آن سرور را تصديق فرموده ، تكبير ( اللّه اكبر ) گفت و بدين لحاظ سنت شد كه از سورهء نامبرده تا آخر قرآن كه بيست و دو سوره است - تكبير گفته شود . تبصره - بين ائمّهء قرائت در مورد گفتن تكبير در اوّل يا آخر سور مزبور اختلاف است جماعتى بر آنند كه در اول هر سوره بايد تكبير گفته شود ( همان قسميكه شيخنا الاجل ابو الفتوح رازى در تفسير خود بيان فرموده ) و دسته‌اى ( مانند ابن كثير مكى ) گفتن آن را در آخر هر سوره وارد دانسته‌اند و شايد سبب اختلاف اين باشد كه چون حضرت ختمى مرتبت پس از قرائت جبرئيل ، تكبير گفته بدين لحاظ جمعى باعتبار تكبير گفتن رسول اكرم بعد از قرائت جبرئيل امين ، گفتن آن را در پايان هر سوره قائل شده‌اند و برخى بسبب اينكه نبى مكرم در آغاز تلاوت خود تكبير گفته تكبير را در اول هر سوره وارد دانسته‌اند و از اين توجيه چنين نتيجه گرفته مىشود كه بنا بطريقهء كسانى كه تكبير را از آغاز سورهء الضحى ميدانند ، در انتهاى آخرين سورهء قرآن ( الناس ) نبايد تكبير گفته شود و بقاعدهء دسته‌اى كه تكبير را از آخر سورهء الضحى دانسته‌اند ، در پايان سورهء ( الناس ) بايد گفته شود . دورهء نزول و جمع آورى قرآن دورهء نزول قرآن به دو قسمت تقسيم شده : يكى قبل از هجرت پيغمبر اكرم و ديگرى بعد از هجرت آن حضرت از مكهء معظمه بمدينهء طيبه . دورهء اوّل نزول قرآن ، از هنگام بعثت خاتم انبياء تا پايان اقامت آنحضرت در