حسن بيگلرى

39

سر البيان في علم القرآن ( فارسى )

مدت 23 سال بتدريج فرود آورده است . چنانچه خداوند حكيم تمام احكام را دفعة امر ميفرمود و قرآن مقدس مجموعا نازل ميشد ، اجراى احكام آن به نظر مردم گران مىآمد و چون تدريج ، به عمل نزديكتر است براى آنكه افراد بشر باجراى احكام عادت كنند و كمتر دورى نمايند متدرجا و بمناسبات و خصوصيات وقايع ، آن را نازل فرموده است . تبصره 2 - بطوريكه در آيات مذكوره تصريح شده ، قرآن مجيد كلام پروردگار است كه عين الفاظ و كلمات آن برسول اكرم وحى گرديده است ، نه آنكه معنى و مفهوم آن بر قلب پيغمبر خدا القاء شده و كلمات قرآن الفاظ آن حضرت باشد و اين موضوع از ضروريات دين مقدس اسلام بشمار ميرود . اينك براى امتياز قرآن با حديث قدسى و نبوى شايسته است شرح اين دو ، نيز گفته شود : حديث قدسى - بنا بگفتهء ميرسيد شريف جرجانى آنست كه مفاد و معانى آن از طرف پروردگار بر قلب نبى اكرم وارد شده ، ليكن الفاظ و عبارات و جملات آن از زبان آن حضرت بيان گرديده است و حديث نبوى بيانات خود پيغمبر اسلام مىباشد . اما سيد محمد باقر استرابادى معروف به مير داماد در كتاب ( الرّواشح - السّماويّه ) گويد لفظ و معناى حديث قدسى ، وحى الهى است و فرق آن با كلام پروردگار اين است كه قرآن جنبهء اعجاز هم دارد و حديث نبوى معنايش از وحى و الفاظ آن از خود پيغمبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله است . احتباس وحى و علل آن در دوران رسالت خاتم انبياء ، مدت محدودى وحى منقطع و حبس گرديد كه آن را احتباس وحى ( باز ايستادن وحى ) ناميده‌اند و علل آن باختصار چنين است : 1 - بطوريكه در كتب تفسير ذكر شده ، مشركين بتحريك و تعليم عده‌اى از