حسن بيگلرى
36
سر البيان في علم القرآن ( فارسى )
مترى شمال شرقى مكه ) مىباشد . اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ - تا آيهء عَلَّمَ الْإِنْسانَ ما لَمْ يَعْلَمْ . و در مدت بيست و سه سال نبوّت پيغمبر اسلام ، قرآن مجيد متدرّجا و بمرور زمان ، هنگام روز و شب ، در سفر و حضر ، در جنگ و صلح بر حسب حوادث و خصوصيات وقايع ، در مواقع مقتضى ، سوره بسوره و آيه به آيه نازل گرديده است چنان كه در آيهء 106 سورهء اسراء ميفرمايد : وَ قُرْآناً فَرَقْناهُ لِتَقْرَأَهُ عَلَى النَّاسِ عَلى مُكْثٍ وَ نَزَّلْناهُ تَنْزِيلًا ( قرآن را جدا جدا و آيه به آيه و سوره بسوره فرستاديم تا آن را بر تأنّى و آرامى بر مردم بخوانى و فرو فرستاديم آن را بر حسب مصلحت و حكمت فرو فرستادنى ) . و نيز در آيه 32 سوره فرقان فرموده : وَ قالَ الَّذِينَ كَفَرُوا لَوْ لا نُزِّلَ عَلَيْهِ الْقُرْآنُ جُمْلَةً واحِدَةً كَذلِكَ لِنُثَبِّتَ بِهِ فُؤادَكَ وَ رَتَّلْناهُ تَرْتِيلًا ( كافران گفتند چرا قرآن يكباره بر پيغمبر فرستاده نشد و بتدريج نازل گرديد ، اينچنين قرآن را فرستاديم تا بسبب نزول تدريجى آن ، دل تو را ثابت و قوى كنيم و با تانّى آن را بر تو خوانديم كه خواندنى با مهلت بود ) . و در سنهء يازده هجرى قمرى ( مطابق شصت و سوّمين سال ميلاد پيغمبر اسلام و 633 ميلاد حضرت مسيح ) سورهء نصر كه آخرين سورهء منزله است در حجّة الوداع بر آن حضرت فرود آمده و در حقيقت وحى الهى با نزول اين سوره پايان يافته است . گروهى آيهء سوّم سورهء مائده را آخرين آيهء منزله دانند :