حسن بيگلرى
29
سر البيان في علم القرآن ( فارسى )
علوم قرآن قرآن مجيد سرچشمهء علوم و فنون اسلامى است و شامل اين مطالب مىباشد : اثبات الوهيت ، توحيد ، دعوت به حق ، ملائكه ، نبوت و رسالت ، بحث با مخالفان ، معاد ، تصويرهاى زيبا از روز رستاخيز و بهشت و دوزخ ، نعمتها و شكنجه - هاى آخرت ، شرح حال برخى از پيامبران و ذكر اوصياى برخى از آنان ، تاريخ گذشتگان ، عاقبت نيك مؤمنان ، فرجام بدكاران و كافران ، احكام دين ، فضائل و رذائل اخلاقى ، علوم ادبى قرآن ، آغاز آفرينش ، تفكر و تعقل در جهان هستى . ببيان ديگر قرآن كريم مشتمل بر علوم الهى و طبيعى و دينى و تاريخى و اخلاقى است . قسمتى از مباحث متعلق به قرآن مقدس مانند : وحى ، كيفيت نزول آيات ، مكى و مدنى و فرق ميان آنها ، نوشتن و جمع آورى آيات قرآن ، اعراب قرآن ، رسم الخط قرآن ، كيفيت قرائت و تجويد ، قرائات مختلفه ، محكمات و متشابهات قرآن ، ناسخ و منسوخ قرآن ، تفسير و تأويل ، اسباب نزول ، وجوه اعجاز قرآن ، مبداء و معاد ، احكام قرآن ، قصص قرآن ، آسمان و زمين از نظر قرآن ، اخلاق و آداب زندگى از نظر قرآن ، عدم تحريف قرآن ، نامهاى قرآن ، مورد بررسى علماى اسلام قرار گرفته و از طرف صحابه و تابعين و روات و دانشمندان شيعه و سنى ، كتب و رسالاتى در انواع مختلفهء علوم قرآن تصنيف و تدوين گرديده و از اوائل قرن چهارم هجرى قمرى باسم ( علوم قرآن ) نام گزارى شده است از جمله : 1 - على بن ابراهيم سعيد مشهور به حوفى ( متوفى 430 قمرى ) كتابى بنام ( البرهان فى علوم القرآن ) تأليف كرده . 2 - ابن جوذى ( متوفى 597 قمرى ) دو كتاب بنامهاى ( فنون الافنان فى علوم القرآن ) و ( المجتبى فى علوم تتعلق بالقرآن ) برشتهء تحرير در آورده 3 - سخاوى ( متوفى 641 قمرى ) كتاب ( جمال القراء ) را تدوين كرده