حسن بيگلرى
234
سر البيان في علم القرآن ( فارسى )
اقسام وقف وقف بر دو قسم است : اختيارى - اضطرارى وقف اختيارى آنست كه هنگام وقف ، كلام از حيث لفظ يا معنى و يا هر دو تمام باشد و بر سه نوع است : تام - كافى - حسن 1 - وقف تام : آنست كه كلام از حيث لفظ ( تركيب نحوى ) و معنى كامل بوده بستگى بما بعد نداشته باشد . اين نوع وقف ، پسنديدهء تمام قراء است زيرا با اجراى آن ، كلام و سخن تمام شده و براى شنونده انتظارى باقى نميماند . وقف تام بيشتر در آخر آيهها و انتهاى قصص و كلام و پيش از ياء نداء و فعل امر است مانند : وقف بر « مالِكِ يَوْمِ الدِّينِ ط » و ابتداء از إِيَّاكَ نَعْبُدُ وَ إِيَّاكَ نَسْتَعِينُ ط وقف تام در ميان آيات نيز باعتبار تمام شدن كلام يافت مىشود مانند : وقف بر لَقَدْ أَضَلَّنِي عَنِ الذِّكْرِ بَعْدَ إِذْ جاءَنِي طو ابتداء از وَ كانَ الشَّيْطانُ لِلْإِنْسانِ خَذُولًا يعنى هر آينه بتحقيق شيطان پس از آمدن قرآن مرا از پيروى آن گمراه كرد و شيطان گمراه كنندهء آدمى است ( آيهء 29 سورهء فرقان ) كه جملهء اول حكايت گفتار شخص گمراه است و جملهء دوم بيان خداوند مىباشد 2 - وقف كافى : آنست كه كلام از حيث لفظ ، تمام و از جهت معنى ارتباط بما بعد داشته باشد كه در اين صورت وقف بر آن نيكو و كافى است اين نوع وقف در انتها و هم در ميان آيات يافت مىشود و غالبا قبل از : إنّ - حروف استقبال ( س - سوف ) - حروف استفهام ( همزه - هل ) - افعال مدح و ذم ( نعم - بئس ) واقع ميگردد مانند :