حسن بيگلرى
230
سر البيان في علم القرآن ( فارسى )
ليكن اولى وقف به سكون و حفظ رسم الخط قرآن است زيرا وقف به سكون ، شهرت استعمال دارد و ملاك قرائت محسوب است . 6 - حذف : انداختن حرف آخر كلمهء موقوف عليها است كه بنا بطريقهء حمزهء كوفى ، همزهء آخر كلمه هنگام وقف لفظا حذف مىشود مانند : سُوءَ ( سو ) - شَيْءٍ ( شي ) - شاءَ ( شا ) - يَشاءُ ( يشا ) - بَرِيءٌ ( بري ) . 7 - اثبات : باقى گذاردن حرف آخر كلمهء موقوف عليها است كه عكس حذف مىباشد مانند : واقٍ ( نگاهدارنده ) - هادٍ ( هدايت كننده ) كه در اصل « واقي - هادي » بوده و حرف ياء بسبب اعلال ، حذف شده و بنا بقرائت ابن كثير هنگام وقف « واقي - هادي » خوانند ليكن بهتر وقف باسكان و حفظ رسم الخط قرآن است . 8 - ادغام : وقف بادغام عبارت از آنست كه حرف آخر كلمهء موقوف عليها را از جنس حرف ما قبل نموده و سپس در هم ادغام نمايند مانند : سُوءَ - شَيْءٍ - بَرِيءٌ قُرُوءٍ كه بنا بطريقهء حمزه و هشام ، همزه را به واو و ياء بدل كرده « سوّ - شىّ - بريّ - قروّ » خوانند . 9 - نقل : عبارت از نقل حركت حرف آخر كلمهء موقوف عليها بما قبل آنست . مثال 1 - وَ تَواصَوْا بِالصَّبْرِ ( و توصيه بشكيبائى كردند ) كه بنا بطريقهء حمزه و هشام ، كسرهء راء نقل بما قبل شده و « بالصّبر » خوانند ( نقل حركت لام الفعل به عين الفعل ) . مثال 2 - الْأَرْضِ - الْأَمْرُ - وَ الْإِنْسِ و نظائر آن كه بنا بطريقهء حمزه و ابو سعيد ورش راوى نافع ، فاء الفعل را بسبب تخفيف ، لفظا حذف نموده حركت آن را بما قبل نقل ميدهند و « الرض - المر - و لنس » خوانند . حمزه كوفى در مواردى كه وقف بادغام و نقل را جايز دانسته وقف به روم و اشمام را ترجيح داده است . تبصره - مهمترين و بهترين طرق مختلفهء وقف كه فوقا بيان گرديد همان قسم اول « اسكان » است كه اصل در وقف مىباشد زيرا غرض از وقف بطوريكه