تسهيل تسهيل يعنى به سهولت ادا كردن و مورد آن من باب تخفيف اغلب در قرائت الف و همزه است . تسهيل الف همان ترقيق الف و مالهء صغرى « عدم اشباع فتحهء ما قبل الف » است كه قبلا بيان شده و در مورد همزه چون مخرج آن ابتداى حلق و دورترين مخارج حروف تهجّى است و بسنگينى ادا ميگردد و تنطّق به آن از ساير حروف ، دشوارتر است لذا آن را اثقل الحروف گويند و بيشتر قراء از جمله ابن كثير مكى و نافع مدنى و ابو عمرو بصرى بعضى در حال وقف و برخى در وقف و وصل ، همزه را من باب تسهيل ، بطرق مختلفه مانند قلب - ابدال - ادغام - اسقاط - سكته - حذف و نقل قرائت كرده‌اند كه اكثر موارد آن در اختلاف قرائات به كار ميرود و مشهورترين آنها عبارتند از : 1 - هر گاه دو همزه در يك كلمه پهلوى هم واقع شوند و اوّلى مفتوح و دوّمى ساكن باشد همزهء دوم من باب تسهيل قلب بالف مىشود مانند : « ائمن - ائمر » كه « امن - امر » نوشته و خوانده مىشود . و چنانچه همزهء اول مضموم باشد همزهء دوم قلب به واو ميگردد مانند « أئمن » كه « أومن » نوشته شده و قرائت ميگردد . و اگر همزهء اول مكسور باشد همزهء دوم قلب به ياء مىشود . مانند « إئمان - إئتوني » كه « إيمان - إيتوني » نوشته شده و تلاوت ميگردد تمام موارد سه گانهء فوق در رسم الخط قرآن نيز به صورت قلب شده نگاشته شده و در اصطلاح علم صرف اين سه را مهموز گويند و مهموز فعلى است كه يكى از حروف اصلى آن ، همزه باشد و جزو افعال صحيح است مانند أمر كه مهموز الفاء - سئل مهموز العين - قرء مهموز اللام است . 2 - چنانچه همزهء استفهام كه هميشه مفتوح است با همزهء ديگر در يك كلمه