حسن بيگلرى

207

سر البيان في علم القرآن ( فارسى )

ساكن و ما بعدش متحرك است مطابق قاعدهء ياد شدهء بالا اشباع نميگردد و عاصم و نافع و حمزه در حال وصل ، بدون اشباع هاء ضمير و اختلاس آن خوانده‌اند - ابو عمرو و سوسى و دورى و هشام در وقف و وصل به سكون هاء ( يرضه ) قرائت كرده‌اند - ابن كثير و ابن عامر و كسائى و خلف و ابو بكر برسم الخط نظر داشته ، در حال وصل باشباع ( يرضهو ) تلاوت نموده‌اند . 2 - فِيهِ مُهاناً ( در قيامت به حالت خوارى - آيهء 69 سورهء فرقان ) كه هاء ضمير كلمهء اول بسبب سكون ما قبلش بايد بدون اشباع تلفظ شود ليكن حفص راوى عاصم براى سهولت تلفظ در حال وصل ، اشباع كرده و « فيهي مهانا » خوانده و در ساير مواضع ، بدون اشباع تلاوت نموده است . اما ابن كثير مكى در تمام مواضع با اشباع خوانده يعنى هاء ضمير مضموم را كه ما قبلش ساكن و ما بعدش متحرك باشد و هاء ضمير مكسور را كه ما قبلش ياء ساكنه و ما بعدش متحرك باشد در حال وصل ، به صورت « واو » و « ياء » خوانده و ساير قراء در تمام موارد مطابق قاعدهء گفته شده بدون اشباع قرائت كرده‌اند . هاء مضمومه مانند : مِنْهُ ( منهو ) - عَنْهُ ( عنهو ) - عَقَلُوهُ ( عقلوهو ) - شَرَوْهُ ( شروهو ) - فَاجْتَباهُ ( فاجتباهو ) - فَلْيَصُمْهُ ( فليصمهو ) - فَبَشِّرْهُ ( فبشّرهو ) و نظائر آن . هاء مكسوره مانند : أَبِيهِ ( أبيهي ) - أَخِيهِ ( أخيهي ) - فِيهِ ( فيهي ) - أَبَوَيْهِ ( أبويهي ) - إِلَيْهِ ( إليهي ) - عَلَيْهِ ( عليهي ) - تُؤْوِيهِ ( تؤويهي ) و نظائر آن . 3 - أَرْجِهْ ( موسى را مهلت ده و نگهدار - آيات 111 سورهء اعراف و 36 سورهء شعراء ) - فَأَلْقِهْ ( پس آن نامه را بيفكن - آيهء 28 سورهء نمل كه حرف آخر دو كلمهء نامبرده ، هاء ضميرند و سكون آنها بقرائت عاصم و حمزه كوفى است و در