حسن بيگلرى
157
سر البيان في علم القرآن ( فارسى )
طريقهء شناختن مخارج حروف مخارج جمع مخرج و مخرج بر وزن مفعل و در اصطلاح علم صرف ، اسم مكان است يعنى محل خروج . مخرج حرف ، مكانى است كه حرف از آن محل خارج و ادا شود مانند لبها كه جاى اداى چهار حرف « ف ، ب ، م ، و » مىباشد . براى تعيين و شناختن مخرج هر يك از حروف ، قاعده آنست كه آن را ساكن و همزهء مفتوحى بر سر آن در آورده تلفظ نمود ، محلى كه حرف منظور بر آن تكيه كرده ادا شود مخرج آن حرف خواهد بود ( باستثناى حروف مد كه مجرد صوت بوده و تكيه گاهى ندارند و بعدا بطور مشروح بيان خواهد شد ) . مانند حرف « ب » كه هنگام اداى كلمهء « اب » مخرج حرف مزبور كه اندرون دو لب است معلوم مىشود . تبصره - طريقهء فوق مخصوص اعراب است كه حروف تهجى را بالطبيعه از مخارج مربوطه ادا مينمايند ليكن براى فارسى زبانان و السنهء ديگر ، تعيين مخارج هشت حرف « ث - ح - ذ - ص - ض - ط - ظ - ع » با روش نامبرده مشكل بوده و محتاج شناسائى مخارج آنها و مدت كمى تمرين است و چون مخرج و تلفظ دو حرف « ك - و » در زبان عرب با طرز تلفظ آنها در زبان فارسى متفاوت است و دانستن مخارج كليهء حروف تهجى نيز با اسلوب صحيح ، لازم مىباشد لذا مخارج تمام حروف ذيلا بيان ميگردد .