حسن بيگلرى
120
سر البيان في علم القرآن ( فارسى )
4 - سوگند قرآن براى اثبات توحيد و قدرت خالق متعال در ايجاد مقسم به مىباشد تا بشر بداند كه پيدايش آسمان و زمين ، ماه و ستاره ، روز و شب و مخلوقات كوچك مانند حيوانات ذرّه بينى يا بزرگترين موجودات عالم مانند منظومهء شمسى عبث و بيهوده نيست و خالق تمام آنها پروردگار داناى تواناست . 5 - ذكر قسم در قرآن داراى لطائف ادبى و محاسن فصاحت و بلاغت و مؤكد مطالب مىباشد . ناگفته نماند كه خداوند متعال ، خالق تمام موجودات است و چيزى ما فوق او وجود ندارد و به آنچه اراده نمايد قسم ياد مىكند ( گاهى بذات خود و زمانى بمخلوقات ) تا دلالت كند كه صانع و آفريننده است و به همين سبب در هفت موضع در قرآن كريم بذات مقدس خود و در ساير موارد ببعضى از مخلوقات خويش قسم ياد كرده است و در دنبال مقسم به مطالب مربوط بتوحيد ، نبوّت و معاد آمده و پروردگار عالم علاوه بر استدلال عقلى و اقامهء برهان ، با اين سوگندها نيز دعاوى خود را مبرهن داشته و با اين حجتهاى قاطع راه هر گونه عذرى را بسته است . سوگند به خالق مانند آيهء 53 سورهء يونس : وَ يَسْتَنْبِئُونَكَ أَ حَقٌّ هُوَ قُلْ إِي وَ رَبِّي إِنَّهُ لَحَقٌّ وَ ما أَنْتُمْ بِمُعْجِزِينَ ( از تو ميپرسند آيا عذاب قيامت حق است بگو آرى بپروردگارم قسم كه عذاب حق است و شما فرار نتوانيد كرد ) . سوگند بمخلوقات مانند ابتداى سورهء تين : وَ التِّينِ وَ الزَّيْتُونِ وَ طُورِ سِينِينَ وَ هذَا الْبَلَدِ الْأَمِينِ لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسانَ فِي أَحْسَنِ تَقْوِيمٍ ( قسم بانجير كه ميوهء بىاستخوان جنان است ، قسم بزيتون كه چوبش مسواك پيغمبران است ، قسم بكوه سينا كه مقام مناجات موسى بن عمران است ، قسم به شهر مكّه كه محل امن و امان است كه آدمى را به نيكوترين قوام و تركيبى با اعتدال