نهاد كه در الفهرست خود ، 42 كتاب را ذكر نموده 45 و صاحب معالم العلماء ، بيش از 47 اثر از وى برشمرده است . 46 برخى از آثار وى به صورت جوابيه و نامه ، نگاشته شده است و پاره‌اى ديگر ، به صورت املا و قرائت ، تدريس ، و سپس توسط خود شيخ يا در مواردى توسط شاگردانش ، زير نظر وى نگاشته شده است . چشم‌انداز سياسى و اجتماعى قرن پنجم ( * ) الف - فضاى سياسى جغرافياى سياسى اين دوران را با نظرافكنى به سه اهرم سياسى حاكم ، يعنى غزنويان ، آل بويه و فاطميان آغاز مىكنيم . حكمرانى غَزنويان ( حدود 366 - 567 ) در غزنه و خراسان و بيشتر سرزمين پهناور فارس از يك سو ، و پادشاهى زنجيره‌اى فاطميان در مصر و شمال افريقا ( 295 - 567 ) از سوى ديگر ، همچنين حكومت فرمانروايان شيعه مذهب آل بويه ( 334 - 447 ) در عراق و برخى نواحى ايران ، سه ضلع مثلث سياسى اين دوران را تشكيل مىدهد . هدف از طرح اين چشم‌انداز ، بازيابى جايگاه شيعه و آشنايى با شخصيتهاى برجستهء آن ، نيز آشنايى با دو قطب فكرى ، معتزله و اشاعره و نفوذ فكرى و سياسى هر يك در دستگاه حكومت مىباشد . همچنين ، شناسايى آثار كلامى و تفسيرى و متكلمين و مفسرين اين دوره ، در پايان همين بخش خواهد آمد و نتيجه خواهيم گرفت كه تفسير شريف تبيان علاوه بر امتياز نمايانى كه در جامعيت و فراگيرى علوم قرآنى و روش تفسيرى دارد ؛ در زمينه‌هاى كلامى نيز بطور گسترده ، به ردّ آراء كلامى مخالفين و كافران و اثبات عقايد كلامى اماميه پرداخته است . 1 - غزنويان سلسلهء غزنويان به دست سبكتكين پايه‌گذارى شد و پس از او پسرش محمود ، دامنه خلافت خويش را تا بلخ و هرات و سيستان ، توسعه داد و به كلى دست سامانيان