شديد مخرج پنج حرف ساكن « 1 » ( ق ط ب ج د ) كه در جمله « قطب جد » جمع شده‌اند . بايد دقت كرد كه در هنگام تلفظ اين حروف ، سكون به حركت تبديل نشود . صفت قلقله باتوجّه به شدت و ضعف آن بر دو قسم است : قلقلهء كبرى و قلقلهء صغرى . الف - قلقلهء كبرى آن است كه حرف ساكن در آخر كلمه باشد ، چه سكون آن اصلى باشد و چه عارضى كه در اثر وقف ايجاد مىشود . در اين صورت ، شدت و قوّت قلقله زيادتر است . البته در صورتى كه حرف مشدّد باشد . قوت و شدت قلقله در مرتبهء بيشترى اعمال خواهد شد . كلمات زير را با دقت تلفظ كنيد : خالق - محيط - كتاب - اجاج - عباد - فارغب - فانصب - لقد - و تبّ ب - قلقلهء صغرى زمانى است كه حرف ساكن در وسط كلمه باشد كه در نتيجه از شدت قلقله كم مىشود . كلمات زير را تلفظ كنيد : قبل - اقسط - اجتنبوا - يطلب - ادبار 3 - خفا خفا به معناى پنهان بودن است . حرف « هاء » و حروف مدى « 2 » را خفيّه گويند ،

--> ( 1 ) - بررسى تطبيقى ميان علم تجويد و آواشناسى ، ص 78 ( 2 ) - به فتحه ، ضمه و كسرهء كشيده عملا در عربى ، حروف مدى ، گفته مىشود كه شكل آنها ( ا - او - اى ) است و به اندازهء دو حركت مد داده مىشوند .