1 - حلق اين موضع قسمتى از دستگاه تكلم است كه بالاى حنجره قرار دارد . چون ديواره‌هاى حفرهء حلق مىتواند منقبض و منبسط شود اين موضع داراى خاصيت انعطاف‌پذيرى زيادى است . حلق از نظر تجويد داراى سه مخرج است . الف - اقصى الحلق ( دورترين قسمت حلق نسبت به دهان ) ب - وسط الحلق ( حد وسط بين دورترين و نزديك‌ترين قسمتهاى دهان ) ج - ادنى الحلق ( نزديك‌ترين قسمت حلق نسبت به دهان ) شش حرف « همزه ، ه ، ع ، ح ، غ ، خ » به ترتيب ( دوتا دوتا ) از قسمتهاى سه‌گانهء حلق تلفظ مىگردند . مخرج اول اقصى الحلق اين بخش مخرج دو حرف « همزه و هاء » است ، البته با تفاوتى كه بين آنها وجود دارد . باتوجّه به اينكه در ابتداى اداى حرف همزه ، جريان نفس حبس و سپس يكباره رها مىشود ، اين حرف به سختى و سنگينى توليد مىگردد . امّا به علت جريان نفس هنگام تلفظ « هاء » اين حرف به راحتى ادا مىشود و داراى صوت خفى است . اين مثالها را تلفظ كنيد . اء - اه - اهوآءهم - هآ انتم هؤلآء مخرج دوم - وسط الحلق از داخل برآمدگى زير گلو به ترتيب دو حرف « عين و حاء » ادا مىشود ، با اين تفاوت كه در تلفظ حرف « ع » به علت تنگ شدن ديواره‌هاى حلق ، عبور نفس به سختى صورت گرفته جريان صوت تا حدودى مسدود مىگردد . در نتيجه ، حرف