عبد الشكور فلاح
140
زينة القرآن ( آموزش تجويد قرآن ) ( فارسى )
دهد ، ولى در محافل و مجالس عمومى گفتن آن به جهر ( بلند گفتن ) بهتر است . ب - بسمله : مصدر منحوت و مخفف آيهء شريفهء بسم اللّه الرحمن الرحيم است به استثناى سورهء توبه ، تمام سورههاى قرآن با بسمله شروع مىشود ، در حالىكه سورهء نمل داراى دو بسمله است ، يكى در اول و ديگرى در آيهء 30 كه در آن از ارسال نامه حضرت سليمان عليه السّلام به بلقيس ملكهء سرزمين سبا خبر مىدهد و آن را با نام خدا آغاز مىكند . از رسول اكرم صلّى اللّه عليه و إله نقل شده است : « كلّ امر ذي بال لم يبدأ ببسم اللّه فهو ابتر » . يعنى هر كار مهمى كه با نام خداوند آغاز نگردد سرانجام نيك نداشته و ناتمام خواهد ماند . در مورد اينكه بسمله در اول سورههاى قرآن ( به جز توبه ) آيه مستقلى هست يا نه بين فرق اسلامى اختلافنظر وجود دارد : شيعهء اماميه بسمله را در اول تمامى سورهها يك آيهء مستقل دانسته ذكر آن را واجب مىداند ( به استثناى سورهء توبه ) . بعضى بزرگان اهل سنّت آن را فقط در اول سورهء فاتحة الكتاب آيه و خواندن آن را واجب مىدانند و در سورههاى ديگر تكرارى و براى زينت مىشمارند . برخى ديگر آن را اصلا آيه نمىدانند ، بلكه گفتن آن را از روى تيمّن و تبرك به حساب مىآورند و جمعى هم با نظر اماميه موافقند « 1 » . در اواسط سورهها ، قارى در ذكر بسمله و ترك آن مخير است . در اواسط سورهء توبه نيز برخى قائل به تخيير شدهاند در حالىكه بعضى ديگر گفتهاند بهتر است بسمله ترك و به استعاذه اكتفا شود . همچنين ذكر بسمله در ابتداى آياتى كه با نام خدا ( چه ظاهر و يا ضمير ) يا ذكر ايمان ، بهشت و اوصاف بهشتيان ، رحمت و مغفرت آغاز مىشود مستحب و پسنديده است .
--> ( 1 ) - اقتباس از اطيب البيان ، سيد عبد الحسين طيّب ، ج 1 ، ص 91 و داستانهايى از بسم اللّه الرحمن الرحيم ، قاسم مير خلفزاده ، ج 1 ، ص 24 .