جمعى از نويسندگان ( كوشش سيد مهدى جعفرى )

رسم القرآن 4

گنجينه بهارستان ( مجموعه 17 رساله در علوم قرآن وروايى ) ( فارسى )

نظام الدين نيشابورى ( در گذشتهء 727 ه . ق ) كه مقدّمهء هفتم تفسيرش غرائب القرآن به همين موضوع اختصاص يافته است . گفتنى است كه تفسير نيشابورى تهذيبى است از مفاتيح الغيب يا تفسير كبير فخر رازى كه به شيوهء خود ، مطالب حاشيه‌اى و ناسودمند آن را پيراسته و از آن غرائب القرآن را پديد آورده است . از اين رساله تحريرهاى متعدّدى به عربى يا به ترجمهء فارسى در دست است . يكى از نسخه‌هاى فارسى آن در مجموعهء رسائل فارسى ( دفتر چهارم ) بنياد پژوهشهاى اسلامى آستان قدس تحت عنوان اختلافات هجاء قرآنى با مقدّمه‌اى سودمند انتشار يافته است كه در مواردى نه اندك ، با نسخهء كتابخانهء مجلس اختلاف دارد . در بازخوانى حاضر اختلافات عمده با حرف « چ » در پاورقىها مشخّص شده است . ضبط واژگان قرآن چنان كه در رسالهء نيشابورى مىبينيم ، با آنچه مرسوم خوشنويسان مشهور است ، متفاوت است . براى نمونه ، ضبط كلماتى مانند نعمت ، رحمت ، سنّت ، منطبق با كتابت عثمان طه نيست ، چه دركتابت او به تاى گرد ( ة ) آمده است . در اين رساله كه خود ترجمهء متن عربى است ، ضبط كلماتى همچون : جار ، چهار ( چار ، چهار ) ، يا از بس ( از پس ) و مانند آن ، بسا راهنماى تعيين زمان ترجمهء رساله يا هويت مترجم است ، كه پژوهندگان را به كار مىآيد . اين رساله به شمارهء 6 / 12155 در گنجينهء نسخ خطّى كتابخانهء مجلس شوراى اسلامى به ثبت رسيده و در پاورقىها با حروف رمز « س » مشخص شده است .