مىگويد قرآن تا حدودى به زبان نوساخته و ادبى بوده است . « 1 » شايد نقش و وظيفهء اعضاى هيئت [ زيد ] اين بوده است كه آيات و عبارات و سوره‌هاى قرآنى را از منابعى كه براى آنان معلوم بوده است ، جمع‌آورى كنند . شوالى اين احتمال را به اين دليل رد مىكند كه آن هيئت عمدتا دربند آن بود كه يك نسخهء پاكيزه يا پاكنويس از صحف حفصه فراهم آورد ؛ ولى چون مدارك و منابع نويافته نشان مىدهد كه صحف حفصه براى آن‌كه مبناى نسخهء اصلى و رسمى قرار گيرد ، مناسب نبوده است ، ايراد شوالى بىاعتبار مىگردد . درواقع براى رد و تخطئهء دو نكته در گزارش سنتى ، دليلى وجود ندارد ؛ يعنى اين دو نكته : 1 ) اعضاى هيئت زيد درصدد بودند كه همهء قطعات مكتوب وحى قرآنى را كه مىتوانند گرد آورند . 2 ) در جايى كه حافظان قرآن آيات قرآنى را با تغيير و تفاوت‌هايى كه از نظر لهجه با زبان ادبى داشت ، ملزم بودند صورت‌هاى تلفظ مكى را مبنا قرار دهند . اين گردآورى و رسمىسازى متن [ مقدس ] قرآن در زمان عثمان بايد در تاريخى بين سال 650 م [ - 30 - 31 ق ] و سال درگذشت او يعنى 656 م [ - 36 - 37 ق ] صورت گرفته باشد . اين رويداد ، اوج كمال و شكل‌يابى نسخهء رسمى قرآن است . حال شكل قبلى قرآن هرچه بوده باشد ، اين نكته مسلم است كه كتابى كه امروزه در دست ماست ، اساسا و تماما همان قرآن يا مصحف عثمانى است . هيئت برگماشته از سوى عثمان ، تصميم گرفت كه چه چيزهايى بايد حفظ شود و چه چيزهايى كنار گذارده شود . همچنين تعداد و توالى سوره‌ها را تثبيت كرد ، و سرانجام متنى بدون علايم سجاوندى و نقطه و نشان و حركات ( اعراب ) عرضه داشت . اگر در نظر داشته باشيم كه حفظ كوچك‌ترين بخش از وحى اصيل قرآنى امرى واجب و قطعى تلقى مىشد ، بايد در مقام داورى گفت كه هيئت زيد و او كار سترگ شگفت‌آورى را صورت داده‌اند . 2 . مصحف‌هاى پيش از مصحف عثمانى درعين‌حال كه كوشش عثمان در توحيد نص يا يگانه‌سازى متن كامل و مقدس قرآن در عهد خلافت او در عمل موفق ازآب درآمد ، ولى قرائات غيررسمى نيز فراموش و

--> ( 1 ) . قس - همين فصل ، بخش سوم « زبان قرآن » .