رژى بلاشر ( مترجم : محمود راميار )
5
در آستانه قرآن ( فارسى )
مبهم را براى خوانندهء فرانسوى زبان روشن كرده است . رويهمرفته ، بلاشر در اين اثر خود موفق بوده است . او تا حدى كه اطلاعاتش اجازه مىداده و منابع در اختيار او كفايت مىكرده ، در راه كمال كار خود كوشش كرده و تا جائى كه مىتوانسته كوشيده تا بىطرفى خود را حفظ كند . نمونهاى از آن بحثى است كه دربارهء تحريف قرآن دارد و بهيچوجه تندرويهاى امثال ويل و كازانوا و حتى گلدزيهر و نلدكه در آن ديده نمىشود . در نتيجه كتاب او خالى از حملات تند و بىرويهاى است كه در جامعهء استشراق بود . اين نكته را هم نبايد ناگفته گذاشت كه با وجود تلاش براى بىطرفى ، او از نظر فرق اسلامى به شدت تحت تأثير مخالفان شيعه است كه جابجا تذكر داده شده است . البته اول بار اروپائيان از راه دنياى تسنّن بود كه با تشيّع آشنا شدند و درگيريهاى بعدى آنها نيز بيشتر با جمعيت سنى مذهب بود . اكثريت مسلمانها را اهل تسنن تشكيل مىدادند و مصالح عملى دولتهاى غربى نيز چنان ايجاب مىكرد . اين است كه اروپائيان در همه جهات با سنت آشنا شدند و از اصول اعتقادات شيعه به كلى جدا ماندند . اين عدم آگاهى كامل ، موجب درك غلط تشيع و گمراهىهاى فراوان گشته است . بلاشر را هم جا به جا مىبينيم كه از سهم عظيم شيعه در اسلام بىخبر و ناآگاه مانده است . فراموش نكنيم هر چند او يكى از استادان بنام جهان غرب باشد و سعى در رعايت بىطرفى هم كرده باشد ، بهر حال فردى است غير مسلمان و از كنه و حقيقت بسيارى از مطالب به دور . به همين دليل به ناچار هر جا لازم بوده نظرش توضيح و تصحيح گرديده است . با وجود اينها ، نمىتوان كتمان كرد كه سالها كار و استمرار مطالعه در اين زمينه ، به دو چنان تبحّرى بخشيده كه اثرش امروز براى يك خوانندهء شرقى نيز خالى از فايده نيست . از يك طرف مسائلى مطرح مىشود كه حاوى اطلاعات بسيار