رژى بلاشر ( مترجم : محمود راميار )

65

در آستانه قرآن ( فارسى )

رجحان نسخهء خود را بر ساير رقبا بقبولانند . ارزش مصاحف و تاثير آنها : مصاحف ابى ، على ( ع ) و ابن مسعود ( تنها مصاحفى كه دربارهء آنها تفصيل بيشترى مىدانيم ) مانند مصحف ابو بكر ، به بركت حافظه و از طرف ديگر بكمك متون نوشته شده ، مخصوصا بكمك مجموعه‌هاى فردى معاصر محمد ( ص ) ( چنان كه گذشت ) تدوين شده بودند . اختلاف ميان آنها منحصر به ترتيب سوره‌ها و جزئياتى در متن بوده است . ديديم ( ص 60 ) كه در مصحف منسوب به على ( ع ) ، سوره‌ها بر اساس چه اصلى تنظيم شده بود . در مصاحف ابى ، ابن مسعود ، و به احتمال زياد در مصحف ابو بكر هم سوره‌ها بر حسب طول نزول تنظيم شده بود . اين وضع در مجموعه‌هاى فردى وجود داشته ( ص 66 و 47 ) و جنبهء قطعى هم نداشته است . در نسخهء ابن مسعود اين ترتيب بيش از ابى رعايت مىشده و در نسخهء ابو بكر كمتر از ابى مرعى مىگرديده است . اگر همانطور كه مجازيم بينديشيم و مصحف ابو بكر اساس مصحف عثمانى باشد ، از آن چنين ظاهر مىشود كه توجه مداومى در اين راه ابراز مىشده تا سوره‌هائى را كه در مجموعه‌هاى تفصيلى معاصر محمد ( ص ) جمع‌آورى شده بود ، از هم جدا نكنند و ترتيب سوره‌ها را بهم نزنند ( چنان كه گذشت ) . نزد ابن مسعود اين توجه خيلى كمتر است . مثلا فقط گروه سوره‌هائى كه عنوانشان « حم » مىباشد رعايت گرديده ( سوره‌هاى 40 ، 43 ، 41 ، 42 ، 46 ، 45 و 44 مصحف عثمانى ) . ابى اين مجموعه‌ها را به حساب نياورده است . در سلسله‌هاى متعدد ديده مىشود كه ميان نظم و ترتيب ابى و ترتيب ابن مسعود تشابهى وجود دارد كه در مصحف فعلى نيست . اين عوامل كه بوسيله بوئر 29 روشن شده در جدول