رژى بلاشر ( مترجم : محمود راميار )
59
در آستانه قرآن ( فارسى )
ديگر به نام ابو موسى اشعرى ( متوفاى در حدود 52 672 ) باشيم . در موارد مختلف او مشاغل مهمى اشغال كرد و بستگى او به على ( ع ) پسر عمّ محمد ( ص ) تأييد شده است . مصحف او در بصره رايج بود و نزديكى بسيارى با مصحف ابى و ابن مسعود داشت . از اين مصحف جز چند اختلاف در قراءت چيزى باقى نمانده است . « 43 » همچنين دربارهء نقشى كه پسر عموى پيامبر ، على ( ع ) ( متوفاى 40 661 ) در تدوين يك مصحف داشته بكرات صحبت شده است . « 44 » خوارج و شيعيان هر دو بدون ترديد معتقدند كه على ( ع ) پيش از هر كس در حيات پيامبر ( ص ) بدين كار همت گماشت . ولى اين تأييد همانقدر كه طرفدار دارد مقرون به شك و ترديد هم هست . معذلك مسلمانان اهل تسنن نيز قبول دارند كه على ( ع ) مصحفى خصوصى براى خود تهيه كرده بود .
--> ( 43 ) دربارهء ابو موسى مراجعه كنيد به زترتشتين . مقالهء اشعرى در دائرة المعارف اسلام 1 : 488 ، دربارهء مصحف او نلدكه 2 : 28 ، 30 ، و دربارهء آنچه باقى مانده به جفرى ص 209 ببعد مراجعه شود . ( 44 ) اين مصحف على ( ع ) بما شناسانده شده توسط مورخ شيعى يعقوبى ( متوفاى 284 / 897 ) ( چاپ هوتسما 2 : 152 ) و بوسيلهء الفهرست 28 ( مرجع ابن منادى ) ، و توسط اتقان 72 و 78 ( مرجع ابن فارس ) . دربارهء اين مصحف مراجعه كنيد : نلدكه 2 : 8 ببعد ، 46 ببعد ، گلدزيهر : تفسير 272 ببعد ( ترجمه عربى 296 ببعد ) . مصحفى هم نسبت داده شده به يكى از نوادگان على ، امام محمد باقر ( ع ) توسط مفسر شيعى قمى ( تفسير : 419 و 420 ) . مصحف ديگرى هم نسبت داده شده به امام جعفر صادق ، ر ك . جفرى : 182 ببعد ، 330 ببعد ، دربارهء استناد اين مصحف گفتگوئى هست . مراجعه كنيد يادداشت 156 . نخستين كسى كه پس از رحلت پيامبر اكرم همت به جمع قرآن گماشت على ( ع ) بود . اين سخنى است كه اهل تسنن نيز آن را نقل كردهاند . راميار : تاريخ قرآن 79 و 167 ببعد . م .