اعتبروا بالأمثال » . « 1 » « همانا قرآن بر پنج وجه نازل شد : حلال و حرام ، محكم و متشابه و مثالها ، پس به حلال عمل كنيد و از حرام بپرهيزيد ، و از محكم پيروى كنيد و به متشابه ايمان آوريد و از امثال عبرت گيريد . » هر چند در قرآن كريم حقايق و معارف و حكايات و مواعظ و دستورات اخلاقى و تربيتى فراوانى به چشم مىخورد ، امّا در اين حديث شريف بجاى ياد كرد از آنها ، تنها از امثال قرآنى - به عنوان يكى از اركان مهمّ قرآن - ياد شده و همگان را به پند و عبرت گرفتن از آنها دعوت نموده است . از اين امر به وضح جايگاه و اهميّت شايان تمثيلات قرآنى آشكار شده و به خوبى مىتوان دريافت كه تمثيلات قرآن خود به تنهايى مىتواند نقشهاى متعددى را از جنبه‌هاى علمى ، اخلاقى ، تربيتى ، اجتماعى و . . . ايفا نمايد و همچون منشورى از خود پرتوهاى گوناگون و خيره كننده صادر نمايد . به تعبير ديگر ، اگر بشر در طريق تربيت و هدايت ، و براى تشخيص حقّ از باطل و نور از ظلمت و ارزش‌ها از ضد ارزشها ، جز تمثيلات و تشبيهات بديع قرآن ، ابزار و وسيلهء ديگرى در اختيار نمىداشت ، همان وى را كفايت مىكرد ، و در پرتو هر يك از اين چراغهاى هدايت راه را از بيراهه به خوبى تشخيص مىداد . به گفته فيروزآبادى : « هر يك از مثالهاى قرآن همچون گوهرهاى درخشان و گنجهاى گرانبها و مخزن علوم و اسرار بيكران و درياى موّاج معارف و چراغهاى فروزان رهپويان طريق هدايتند . و به همين دليل است كه گفته‌اند : مثالها چراغهاى قرآن هستند . » « 2 » امّا سوگمندانه بايد اعتراف نمود كه در بررسى تمثيلات قرآنى همواره به پوسته و

--> ( 1 ) . الاتقان فى علوم القرآن ، ج 2 ، ص 411 . البرهان فى علوم القرآن ، ج 2 ، ص 116 و مشابه همين حديث را بنگريد در : بحار الانوار ، ج 19 ، ص 148 . ( 2 ) . بصائر ذوى التمييز ، ج 1 ، ص 69 به نقل از : التصوير الفنى فى المثل القرآنى ، ص 12 .