عبد الحسين شهيدى صالحى
79
تفسير و تفاسير شيعه ( فارسى )
1 / 102 ؛ رجال ، علامه حلى ، 5 ؛ مصفى المقال فى مصنفى علم الرجال ، 8 ؛ معالم العلماء ، 3 ؛ كامل الزيارات ، ابن قولويه ، 186 ؛ مفسران شيعه ، 77 . تفسير حبرى ، اثر ابو عبد الله حسين ( م 286 ق ) فرزند حكم بن مسلم كوفى حبرى ، از علماى تفسير و محدثين و فقهاى عصر خويش . وى شيعى مسلك و زيدى مذهب بوده است . تفسير مورد بحث در يك جلد به زبان عربى به شيوهء روائى و كلامى است . حبرى در اين تفسير بسيارى از آيات قرآن مجيد را كه در فضائل حضرت امير المؤمنين ( ع ) و خاندان عصمت و نبوت ( ع ) است جمع كرده و به مدد احاديث از طريق شيوخ روات كه مورد قبول تمام فرق مسلمين است مستندا به رسول الله ( ص ) به تفسير آنها پرداخته است . نظم اين اثر به ترتيب سورههاى قرآن كريم است . امروزه چند نسخهء كهن و نفيس خطى از اين تفسير در دست است نخست نسخهء كتابخانهء « مجمع علمى ازبكى » تاشكند بهشمارهء 2988 و اين نسخه در شوال 661 ق از نسخهء مدرسهء مستنصريه كه به خط ابو الحسن على بن هلال بغدادى معروف به ابن البواب ( م 413 ق ) بود استنساخ گشته است و نسخهء دوم منسوب به خط ياقوت مستعصمى مورخهء 696 ق از مخطوطات كتابخانهء مجلس شوراى اسلامى شمارهء 401 موجود است . اين تفسير به نام ( ما نزل من القرآن فى اهل البيت ( ع ) به تحقيق سيد احمد حسينى اشكورى در قم به سال 1359 ق به طبع رسيده و مؤلف آن به نام الحسين بن الحكم الحيرى معرفى گرديده است . سپس با تحقيق كامل و مقدمهاى مبسوط از سيد محمد رضا حسينى جلالى كه در پايان آن فهارس آيات قرآن و احاديث و الفاظ خاصه آمده چاپ گرديده است . گفتنى است كه اين تفسير در كتب احاديث و فهارس به نامهاى مختلف ذكر شده است . نسخهء تاشكند به نام « تنزيل الايات المنزله فى مناقب اهل البيت ( ع ) » معرفى گرديده است . در صفحهء اول نسخهء