ابن جرزى ، 1 / 261 ؛ فهرست ، ابن نديم ، 32 ؛ ميزان الاعتدال ، 1 / 605 ؛ الوافى بالوفيات ، 13 / 172 ؛ وفيات الاعيان ، 2 / 216 ؛ مجالس المؤمنين ، 10 / 549 . تفسير على بن حمزه ، اثر ابو الحسن على ( م 185 يا 189 ق ) فرزند حمزة بن عبد الله بن بهمن بن فيروز كوفى اسدى معروف به كسايى ، از مفسران و قراء شيعه و علماء لغت و نحو . شمس الدين محمد ذهبى مشايخ او را امام صادق ( ع ) و اعمش و سليمان بن ارقم نام برده است . آثار قرآن‌پژوهى او عبارتند از : تفسير الهاآت ، يا هاء القرآن ؛ القراآت ؛ المتشابه فى القرآن [ - تفسير ما تشابه من الفاظ القرآن و تناظر من كلمات الفرقان ] ( نسخه‌اى از آن به‌شمارهء 15 در مجموعهء كتابخانهء قوله محفوظ است ) ؛ مقطوع القرآن و موصوله ؛ تفسير معانى القرآن . منابع : الاعلام ، 2 / 162 - 164 ؛ تاريخ بغداد ، 11 / 403 - 415 ؛ الانساب ، سمعانى ، 10 / 419 ؛ البداية و النهاية ، 11 / 201 - 202 ؛ سير اعلام النبلاء ، 9 / 131 - 134 ؛ شذرات الذهب ، 1 / 321 ؛ طبقات المفسرين ، داوودى ، 1 / 404 - 409 ؛ طبقات القراء ، ذهبى ، 1 / 100 ؛ الفهرست ، ابن نديم ، 32 ؛ كشف الظنون ، 2 / 1328 ؛ مرآة الجنان ، 1 / 421 - 422 ؛ النجوم الزاهرة ، 2 / 130 . تفسير جواليقى ، از هاشم ( م ح 183 ق ) فرزند سالم جواليقى جوزجانى ( و جوزجان از نواحى بلخ است ) ، از شيوخ شيعه در قرن دوم هجرى و اعلام اماميه در علم كلام و تفسير و از اصحاب امام جعفر الصادق و امام موسى الكاظم عليهما السلام . وى ايرانىتبار بوده و نجاشى و شيخ الطائفه شيخ طوسى او را توثيق نموده‌اند نجاشى تفسير جواليقى و ساير كتب او را به چهار واسطه روايت كرده است . تفسير مزبور به زبان عربى و شيوهء روائى است و در تفسير آيات قرآن كريم از روايات و احاديث خاندان عصمت و طهارت بهره گرفته است . مفسرين ديگر از اين تفسير نقل كرده‌اند ولى اكنون وجود ندارد . منابع : تأسيس الشيعة ، 360 ؛ الذريعة ، 4 / 321 ؛ رجال ، برقى ، 34 و 48 ؛ رجال ، شيخ طوسى ، 329