عبد الحسين شهيدى صالحى
379
تفسير و تفاسير شيعه ( فارسى )
[ تفسير ] آيات الولاية ، تفسيرى به فارسى به خامهء شيواى عارف متأله ، ميرزا ابو القاسم ذهبى ، متخلّص به « راز » و مشهور به « ميرزا بابا » است . وى اين تفسير را در سه بخش سامان داده است : 1 ) مقدمه . پس از خطبهاى فارسى ، به حمد خداوند پرداخته و در پى آن با قصيدهاى در نعت حضرت سبحان ، به اقتفاى قصيدهاى از حكيم سنايى رفته است . بعد از اين با اشاره به پايان پذيرفته ترجمهء تفسير منسوب به امام حسن عسكرى ( ع ) ، قصد خود را از نگارش اين كتاب كه شرح و تفسير هزار و يك آيه از قرآن كريم است ، بيان داشته و وجه تسميهء كتاب به آيات الولاية پرداخته است . 2 ) متن . او در پى مطالعهء حزب به حزب قرآن به حدود سيصد آيه كه در نظر عامه و خاصه دربارهء ولايت است ، و تتمهء آن را با استفاده از مأثورات شيعى و درايات باطنى استخراج كرده و به تفسير آنها پرداخته است . وى تصريح دارد كه در صدد تفسير اين آيهها از ديدگاههاى فلسفى و عرفانى نبوده ، و فقط با تمسك به احاديث به اين عمل همت گمارده است . او مىگويد : « فقير مؤلف ، شرح و تفسير و تأويل آيات ولايت را نه به تدقيقات حكميه و نه به تحقيقات عرفانيه نمودم . . . لهذا چنگ به عروة الوثقاى كلمات تامات و تفسيرات و تأويلات حضرات اهل عصمت ، عليهم السلام ، زده ، احاديث صحيحه و موثّقه كه در اين باب وارد است ، به قدر قوه و اسباب جمع كردمى و به مفاد كلامكم نور ، اين احاديث شريفه - كه بر آنها كه آيات مباركهء ولايايتند - نور على نور افزود » . 3 ) خاتمه ، در دنبال تفسير آيههاى سورهء اخلاص ، وى با تحليلى نسبتا مفصّل به نقل قولها و احاديث وارده در تحريف قرآن به نقصان اشاره نموده ، و متأسفانه هر قدر توانسته درصدد تحكيم اين مبنا برآمده است . اين تفسير در دو مجلد بالغ بر حدود 905 صفحهء رحلى ، به خط نسخ خوش ، به اهتمام فرزند و خليفهء وى در سال 1326 ق در تبريز به چاپ سنگى انتشار يافته است . منبع : دانشنامه قرآن ، بهاء الدين خرمشاهى ، ج 1 ، ص 659 .