عبد الحسين شهيدى صالحى

314

تفسير و تفاسير شيعه ( فارسى )

روايات و احاديث خاندان عصمت و طهارت ( ع ) به تفسير و تأويل آنها مبادرت نموده است . نسخهء اصل به خط مؤلف ( شمارهء 1560 ) ثبت كتابخانهء مركزى آستان قدس رضوى مىباشد . منابع : الذريعة ، 24 / 5 ؛ فهرست الفبائى كتب خطى كتابخانهء مركزى آستان قدس ، 574 ؛ معجم الدراسات القرآنية عند الشيعة الامامية ، 299 ؛ مفسران شيعه ، 189 . تفسير كيوان ، اثر ملا عباسعلى ( 1277 - 1357 ق ) فرزند شيخ ملا اسماعيل قزوينى معروف به كيوان ، حكيم عارف شيعى . اين تفسير در چهار مجلد به زبان فارسى و به شيوهء كلامى و حكمى شامل تمام قرآن كريم است . مؤلف خود در مقدمهء آن مىنويسد : « استناد و استدلال اين تفسير فقط بر مدلول لفظى آيه است نه به حديث و خبر اعم از رسول اكرم ( ص ) يا حديث به معنى اخص و از ائمهء اثنى عشر ( ع ) و نيز اين تفسير نه اينكه بر مبناى تفسير صافى واصفى و تفسير برهان است كه اكثرا آيات را به اخبار و احاديث ائمهء معصومين ( ع ) و گاهى از حضرت پيغمبر ( ص ) و نه براساس حكمت و عرفان مانند تفسير صدر المتألهين شيرازى و يا تأويلات محيى الدين اعرابى و يا نيشابورى و غيره باشد » . تفسير كيوان را مىتوان مستدركى بر تفسيرهاى گذشتگان به حساب آورد مگر در وجوه مشترك مانند اعراب و تركيب جمله‌ها و لغات و لوازم مشتركه كه هيچ تفسير از آن مستثنى نيست و نمىتواند خالى از آنها باشد . زمان نزول هريك از مكررات قرآن را كيوان خيلى دور از هم مىداند و مىگويد كه عيب ندارد و گوينده را از فصاحت و بلاغت نمىاندازد كه يك مطلبى را كه گفته براى قومى دو سال ديگر براى قوم ديگر همان مطلب را به همان عبارت بگويد بلكه بىفاصلهء دو سال نيز زيرا عوض شدن مخاطب مجوز تكرار لفظى و معنوى است . مؤلف پس از ذكر مقدمه‌اى كوتاه كه شامل اقسام هنر مفسرين است به تفسير بسمله و بعد تفسير سورهء