عبد الحسين شهيدى صالحى

292

تفسير و تفاسير شيعه ( فارسى )

عربى ، 6 / 390 ؛ دائرة المعارف الاسلامية الشيعيه ، 5 / 265 ؛ مفسران شيعة ، 176 . لؤلؤة البحرين ، اثر شيخ محسن ( م ح 1300 ق ) فرزند شيخ محمد رفيع رشتى قزوينى متخلص به عاصى ، از علما و فقهاى حوزهء قزوين . اين تفسير در يك مجلد به زبان عربى و شيوهء كلامى و استدلالى شامل بخشى از قرآن كريم مىباشد مؤلف اين اثر را به تفسير آية الكرسى و سورة القدر اختصاص داده و با بهره‌گيرى از روايات و احاديث خاندان عصمت و نبوت ( ع ) به تفسير و تأويل آيات پرداخته است . اهداء كتاب به ناصر الدين شاه قاجار است . نسخهء عصر مؤلف نزد كاتب اين سطور در قزوين موجود مىباشد . شيخ محسن قزوينى تفسير ديگرى به نام مستطرفات المقال فى تفسير سورة الزلزال ، در يك مجلد به زبان عربى و به شيوهء كلامى و استدلالى دارد كه در آن سورهء الزلزال را با رعايت نكات ادبى و فلسفى به درخواست عده‌اى از فضلا تأليف نموده است . در مقدمهء آن مىگويد كه اين رساله بعد از 123 رسالهء تأليف شدهء او در 1267 ق در قريهء ابراهيم‌آباد قزوين خاتمه يافته است . نسخهء اصل اين تفسير به خط مؤلف در كتابخانهء آية الله مرعشى ( شمارهء 2695 ) محفوظ است . منابع : الذريعة ، 18 / 378 ؛ فهرست نسخه‌هاى خطى كتابخانهء آية الله مرعشى قم ، 7 / 241 ؛ معجم الدراسات القرآنية عند الشيعة الاماميه ، 254 . مفصل البيان فى علم القرآن ، از شيخ ملا آقا محمد ( 1225 - 1300 ق ) معروف به تهرانى ساوجبلاغى ، حكيم متأله از علماى عصر خويش . تفسير مورد بحث ترجمه و شرح مفصل فارسى است در ده مجلد بر تفسير مجمع البيان لعلوم القرآن ابو على طبرسى ( م 548 ق ) كه مفسر هنگام ترجمهء فارسى اضافاتى به آن الحاق نموده است . وى در مقدمه مىگويد : در ثلث آخر عمر چنان ميل قلبى بهم رسانيدم كه اين كتاب مبارك ميمون را كه موسوم است به مجمع البيان در تفسير