عبد الحسين شهيدى صالحى

285

تفسير و تفاسير شيعه ( فارسى )

تفسير را به اسم حاج ميرزا جواد آقا مجتهد تبريزى تأليف نموده و به او اهدا كرده است . نسخهء اصل به خط مؤلف از مخطوطات كتابخانهء ميرزا محمد حسين بن محمد جعفر پيشنماز خيابانى در تبريز است . منابع : الذريعه ، 21 / 61 - 62 ؛ معجم الدراسات القرآنية ، 272 . خلاصة البيان فى حل مشكلات القرآن ، اثر شيخ محمد تقى ( 1217 - 1299 ق ) فرزند حسين على هروى اصفهانى حائرى ، از علماى شيعه و شاگردان صاحب جواهر . اين تفسير در يك مجلد به زبان عربى و شيوهء ادبى و لغوى است . مؤلف به ترتيب سوره‌هاى قرآن كريم از آغاز قرآن تا انجام به تفسير كلمات و آيات مشكل و متشابه مىپردازد و در بعضى از موارد از روايات و احاديث ائمهء معصومين ( ع ) نيز بهره مىگيرد . شيخ آقا بزرگ تهرانى كه اين تفسير را مشاهده نموده آن را ستوده است و در الذريعة مىنويسد تفسيرى نيكوست . مؤلف آن اغلب مشكلات هر سوره را از الفاتحة تا الناس شرح نموده و مهارت و تبحر او در لغت و ادبيات كاملا نمايان است . نسخهء اصل به خط مؤلف جزو مخطوطات كتابخانهء شيخ محمد سماوى در نجف بود كه اين كتابخانه متفرق گرديد و قسمتى از كتب خطى آن به كتابخانهء حكيم منتقل گرديده است . مؤلف تفسير ديگرى دارد به نام تفسير هروى حائرى شامل چند رساله به زبان عربى و شيوهء كلامى و روائى است . مؤلف در اين اثر به تفسير بعضى از آيات قرآن كريم كه خود نظر داشت و يا از وى سؤال گرديده بود مىپردازد . از جمله تفسير آية الكرسى ، و تفسير آيهء نهم سورهء النجم ( ثُمَّ دَنا فَتَدَلَّى فَكانَ قابَ قَوْسَيْنِ أَوْ أَدْنى ) . نسخه‌هاى آن در كتابخانه‌هاى عمومى و خصوصى موجود است . منابع : الذريعة ، 4 / 328 ، 7 / 216 ؛ الكرام البررة ، 1 / 212 ؛ معجم الدراسات القرآنية ، 149 ؛ تفسير شيعه ، 140 ؛ مفسران شيعه ، 182 .