عبد الحسين شهيدى صالحى

272

تفسير و تفاسير شيعه ( فارسى )

مفسران شيعه ، 182 . كنز العرفان فى تفسير القرآن ، اثر شيخ محمد صالح فرزند ملا محمد ملائكه ( م 1271 ق ) فرزند شيخ محمد تقى برغانى قزوينى حائرى ، از اعاظم مفسران شيعه و ائمهء فتوى و مراجع تقليد ( - برغانى ، شيخ محمد صالح ) . تفسير كنز العرفان به عربى و در بيست و هفت مجلد بزرگ است . نسخه‌هاى آن امروزه در دست مىباشد . شيوهء مفسر در اين تفسير چنين است كه پس از ذكر چندين آيه از قرآن به تفسير آنها مىپردازد و به اختلاف قراآت و معرفى قرّاء و شرح‌حال آنها توجه دارد . سپس در آيات تشريع به شرح احكام آيه بر مبناى مذاهب اربعهء اسلامى پرداخته سپس برابر حجيت فقه جعفرى استدلال مىنمايد و همچنين در مواقع مناسب به بحث دربارهء ظهور حضرت حجت ( عج ) و اخبار وارده و علائم ظهور و قيام آن حضرت مىپردازد و به نقل روايات وارده از ائمهء معصومين ( ع ) در خصوص هر آيه اهتمام دارد . همچنين كلمات غريب و آيه را نيز توضيح مىدهد . در شرح اعراب كلمات قرآن به بحثهاى باريك زبانى و ادبى پرداخته به اشعار مناسب از قدما استشهاد مىنمايد . و نيز اقوال متقدمين را در بابت هر آيه ذكر نموده و به گفته‌هاى متكلمين و ارباب جدل نظر دارد . آيات ناسخ و منسوخ را معرفى مىنمايد و اسباب نزول و مكان نزول آيه را نيز روشن مىسازد و در خصوص بعضى آيات انواع طرائف و حكم و دقايق ادبى و تاريخى به ميان آورده است . اين تفسير در نوع خود كم‌نظير است . آقا بزرگ تهرانى در الذريعة آن را سهوا هفت مجلد ياد كرده است . اين تفسير پنجمين و آخرين تفسير مفسر است . شيخ محمد صالح از جمله مفسران شيعه است كه در فنون قرآن كريم از خود آثارى باقى گذاشته است و به تأليف پنج تفسير پرداخته است : 1 ) اسرار القرآن