عبد الحسين شهيدى صالحى
265
تفسير و تفاسير شيعه ( فارسى )
جندقى در كربلا موجود است . و روى برگ اول آن به نام « تفسير ورنو سفادرانى » ناميده شده است . ورنوسفادران از محال سده ، از توابع اصفهان ، مىباشد . منابع : الذريعة ، 4 / 320 ؛ تفسير شيعه ، 139 ؛ مفسران شيعه ، 182 ؛ نهضتهاى فكرى ايرانيان ، عصر قاجار ، 3 / 1495 . تفسير شيخ احمد احسائى ، اثر شيخ احمد احسائى ( 1166 - 1241 ق ) فرزند زين الدين آل سقر مطيرفى احسائى ، از مشاهير علما و مؤسس فرقهء شيخيه ( - احسائى ، شيخ احمد ) . اين تفسير متشكل از مجموعهء رسائل عديده ، به زبان عربى و شيوهء كلامى و روائى شامل شرح و بيان بخشى از سورهها و آيات قرآن كريم است . مؤلف در اين اثر به بعضى از آيات و سورههاى مبارك قرآنكه خود نظر خاص داشته است و به شيوه و مشرب كلامى خود به تفسير و تأويل مىپردازد . يا به پرسشهايى كه بعضى از ياران و پيروانش دربارهء بعضى از آيات قرآن كردهاند ، پاسخ داده است . و شامل تفسير سورهء الدهر ، آيهء « إِيَّاكَ نَعْبُدُ وَ إِيَّاكَ نَسْتَعِينُ » ، آيهء « ثُمَّ دَنا فَتَدَلَّى فَكانَ قابَ قَوْسَيْنِ أَوْ أَدْنى » ، تفسير « قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ » و « لَيْسَ كَمِثْلِهِ شَيْءٌ » و « وَ الْبَحْرُ يَمُدُّهُ مِنْ بَعْدِهِ سَبْعَةُ أَبْحُرٍ » ، آيهء « وَ إِذَا الْوُحُوشُ حُشِرَتْ » و آيهء « وَ اللَّيْلِ إِذا يَسْرِ » تفسير « لَيالٍ عَشْرٍ » ، « وَ الشَّفْعِ وَ الْوَتْرِ » ، « آيات كبرى » ، « سِدْرَةِ الْمُنْتَهى » ، « جَنَّةُ الْمَأْوى » و آيهء « إِنَّا نَحْنُ نَزَّلْنَا الذِّكْرَ وَ إِنَّا لَهُ لَحافِظُونَ » و نيز تفسير آيهء نور است نسخهاى از اين اثر در كتابخانهء مركزى آستان قدس رضوى ( شمارهء 5904 ) موجود است . نسخههاى اين تفسيرها شايع و بعضى از آنها در كتاب او به نام جامع الكلم مكررا به طبع رسيده است . منابع : اعيان الشيعة ، 2 / 589 ؛ الذريعة ، 4 / 325 ؛ دليل المتحيرين ( اكثر صفحات ) ؛ شرح احوال شيخ احمد احسائى ( اكثر صفحات ) ؛ فهرست مشايخ عظام ، 251 ؛ معجم الدراسات القرآنية ، 74 ؛ مفسران شيعه ، 178 .