عبد الحسين شهيدى صالحى
260
تفسير و تفاسير شيعه ( فارسى )
است . مؤلف نظما سورهء بقره را با مشرب عرفانى خود تفسير و تأويل نموده است . شيخ آقا بزرگ تهرانى در الذريعة نسخهاى از اين تفسير را كه در كتابخانهء مدرسهء عالى سپهسالار محفوظ است معرفى نموده است . منابع : الذريعة ، 4 / 337 ؛ مفسران شيعة ، 175 . فتح الرحمن فى تفسير القرآن بالقرآن ، اثر سيد امير ابراهيم ( 1141 - 1213 ق ) فرزند محمد حسنى هاشمى يمانى ، از خطبا و متكلمين و عرفاى زيديه . اين تفسير به زبان عربى و در چند جلد بزرگ و بر وفق مشرب زيدى و عرفانى نگارش يافته است . و آيات قرآن مجيد را با خود قرآن و آيات ديگر تفسير مىنمايد . شيخ الاسلام محمد شوكانى ( م 1250 ق ) در وصف اين تفسير مىگويد داراى سبك غريب و اسلوب خاصى است و نيز يك مجلد بزرگ بيشتر تأليف نكرده است . نسخهء اصل به خط مؤلف نزد فرزند وى سيد يوسف ( م 1244 ق ) محفوظ بوده ، امروزه اين تفسير در كتابخانهء آل امير در صنعاء موجود است . شوكانى در كتاب خويش البدر الطالع از تفسيرى به نام مفاتيح الرضوان فى تفسير القرآن بالقرآنكه هر دو آنها متحد هستند ، نام برده است . منابع : الاعلام ، 1 / 69 ؛ البدر الطالع ، 1 / 422 ؛ ايضاح المكنون ، 2 / 520 ؛ معجم المؤلفين ، 1 / 86 ؛ مؤلفات الزيدية ، 2 / 307 ؛ نيل الوطر ، 1 / 28 ؛ هدية العارفين ، 1 / 40 . بحر الاسرار [ - تفسير سبع المثانى ] ، اثر شيخ ميرزا محمد تقى ( 1215 ق ) فرزند كاظم كرمانى مشهور به مظفر على شاه ، از اقطاب عرفاء و شعراى شيعه . اين اثر در يك مجلد به زبان فارسى ، و شيوهء عرفانى ، شامل تفسير بخشى از قرآن كريم است . مؤلف در اين اثر خود به تفسير و تأويل سورهء فاتحه سپس فلق و الناس بر وفق مشرب عرفانى ، در قالب مثنوى ( در پنجهزار بيت ) پرداخته است . نسخههاى آن بسيار است . از جمله شش نسخه در كتابخانهء