عبد الحسين شهيدى صالحى
188
تفسير و تفاسير شيعه ( فارسى )
كتاب با پيشگفتار دكتر سيد جعفر سجادى و توسط دانشگاه تهران طبع و منتشر گرديده است . منابع : احياء الداثر من القرن العاشر ، 230 ؛ تاريخ حبيب السير ، 4 / 340 ؛ الذريعة ، 25 / 12 ؛ مزارات هرات ، 2 / 114 ؛ معجم الدراسات القرآنية ، 315 ؛ مؤلفين كتب چاپى فارسى و عربى ، خانبابا مشار ، 6 / 261 ؛ فهرست نسخههاى خطى فارسى ، منزوى ، 1 / 67 ؛ مفسران شيعه ، 134 . تفسير دوانى [ - تفسير آيهء اسراف ] ، اثر مولانا جلال الدين محمد ( 820 - 908 ق ) فرزند اسعد دوانى ، از مشاهير حكماى شيعه . تفسير مورد بحث در شرح و تفسير معضلات چند آيهء شريفه از قرآن است كه به شيوهء عرفانى و فلسفى تأويل و تفسير گرديده است . دو نسخهء خطى از اين اثر در كتابخانهء آستان قدس رضوى مىباشد ( شماره 1471 ) . نسخههاى آستان قدس رضوى اختصاص به تفسير آيهء 31 سورهء اعراف دارد : « يا بَنِي آدَمَ خُذُوا زِينَتَكُمْ عِنْدَ كُلِّ مَسْجِدٍ وَ كُلُوا وَ اشْرَبُوا وَ لا تُسْرِفُوا إِنَّهُ لا يُحِبُّ الْمُسْرِفِينَ » و نسخهء كتابخانهء جعفريهء مدرسهء هندى در كربلا شامل تفسير آيات ديگرى نيز مىباشد كه اين تفسير مرتب است بر چندين موقف و فصل . مولانا جلال الدين دوانى را تفسيرهاى ديگرى است : 1 ) تحفهء روحانى ، در علم حروف و اسرار آيات و خواص كلمات و بينات قرآنكه با مشرب عرفانى و فلسفى خود اسرارى از قرآن را ذكر مىكند ؛ 2 ) تفسير قلاقل يا چهار قل ، در يك جلد و به زبان عربى و به شيوهء كلامى و فلسفى شامل بحث و شرح چهار سورهء قرآن : قُلْ يا أَيُّهَا الْكافِرُونَ ، قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ ، قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ الْفَلَقِ ، قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ النَّاسِ ؛ 3 ) تفسير سورة الاخلاص ، اين كتاب در يك جلد به زبان عربى و به شيوهء عرفانى و فلسفى سورهء اخلاص را مبسوطا شرح كرده و به نام السلطان ناصر الدين ابو الفتح عبد القادر اتحاف كرده است . نسخههائى از اين كتاب موجود