عبد الحسين شهيدى صالحى

182

تفسير و تفاسير شيعه ( فارسى )

آن پس از كتاب كنز العرفان استادش فاصل مقداد مىباشد كه اضافات زياد و فوائد نفيس بر آن افزوده است . و نيز اين تفسير را از تفسير ديگر خويش به نام عيون التفاسير استخراج كرده است و بر آن اضافاتى دارد . اين كتاب نظير آيات الاحكام شيخ جزايرى و زبدة البيان مقدس اردبيلى است . در تفسير آيات از اخبار نيز استفاده مىنمايد . اين كتاب شامل يك مقدمه در بيان فوائد مقدماتى اصولى و منطقى و ابواب احكام فقه كه از هر باب به كتاب تعبير مىنمايد و داراى خاتمه مىباشد . امروزه نسخه‌هاى متعدد از اين تفسير در دست مىباشد . از جمله چهار نسخه در كتابخانهء مركزى آستان قدس رضوى ( شمارهء 1417 ) محفوظ است . تفسير ديگرى به نام عيون التفاسير از شيخ استرآبادى نجفى ملاحظه مىگردد كه در چهار جلد با رواياتى از فضائل قرآن و مباحثى از صرف و نحو و لغت و معانى و قراءآت تأليف گرديده و نسخه‌هاى آن در مدرسهء سپهسالار ( شمارهء 2006 ) و در مدرسهء هندى و شيخ محمد صالح برغانى موجود است . منابع : اعيان الشيعة ، 5 / 243 ؛ رياض العلماء ، 1 / 319 ؛ الضياء اللامع ، 41 ؛ فهرست الفبائى كتب خطى كتابخانهء مركزى آستان قدس رضوى ، 530 ؛ خاتمة مستدرك ، حاجى نورى ، 3 / 405 ؛ معجم رجال الفكر و الادب فى النجف ، 30 ؛ الذريعة ، 18 / 280 ، 21 / 181 . تفسير گازر [ - تفسير جلاء الاذهان و جلاء الاحزان ] ، اثر شيخ ابو المحاسن حسين بن حسن جرجانى ، از مفسران شيعه در اواخر قرن نهم و مطلع قرن دهم هجرى معروف به سيد گازر . اين تفسير را به اختلاف نقل نموده‌اند . صاحب فهرست كتب خطى آستانه قدس رضوى چنين مىنويسد : « . . . ابو المحاسن جرجانى شيعى و امامى مذهب بوده و مخصوصا بنا گذاشته كه تفسير را موافق اخبار اهل بيت عصمت و طهارت بنويسد چنان كه گويد : از بخشندهء دل و جان و بخشايندهء انس و جان مدد خواستم به توفيق و يارى وى اين كتاب در تفسير قرآن