فحول مفسران صوفيه ( - آملى ، بهاء الدين حيدر ، دايرة المعارف تشيع ، 1 / 233 ) . آملى در اين اثر بر وفق مذاق عرفانى و روح تصوف به تأويل آيات قرآنى پرداخته و آن را بر چهار مطلب استوار كرده است برحسب ذات ، صفات ، اسماء و افعال . مطلب نخست در تأويل آيات توحيد است ؛ مطلب دوم در تعريف و حقيقت ؛ مطلب سوم در ترتيب و تقسيم آن ؛ مطلب چهارم در كيفيت و تفصيل مطلب ياد شده . تاريخ فراغت از تأليف اين تفسير رمضان 777 ق است . و آن را به نام شاه شجاع صادر نموده است . ميرزا عبد الله افندى در رياض العلماء از اين تفسير به نام تفسير المحيط الاعظم فى تفسير القرآن المكرم نام برده و تفسير المحيط الاعظم و تفسير البحر الخضم را دو تفسير جدا از يكديگر دانسته است . شيخ آقا بزرگ تهرانى كه اصل نسخهء خط مؤلف را در كتابخانهء آستانهء امير المؤمنين ( ع ) مشاهده نموده است در الذريعة مىنويسد اين دو تفسير يكى است . سيد حيدر آملى تفسيرهاى ديگرى دارد به نام : 1 ) منتخب التأويل كه با مذاق عرفانى و شيوهء متصوفه به تأويل حروف و كلمات و آيات قرآن پرداخته است ؛ 2 ) تأويلات ، كه خود آن را تلخيص و عصارهء افكار و تكميل سه تفسير قبلى خود دانسته و همانند قرآن آن را ناسخ تورات و انجيل و زبور ياد كرده است . منابع : اعيان الشيعة ، 6 / 271 ؛ الاعلام ، 2 / 290 ؛ ايضاح المكنون ، 2 / 192 ؛ جستجو در تصوف ايران ، 2 / 138 ؛ الذريعة ، 20 / 161 ؛ الحقائق الراهنة ، 66 ؛ روضات الجنات ، 3 / 201 ؛ رياض العلماء ، 2 / 218 ؛ مجالس المؤمنين ، 2 / 51 ؛ معجم الدراسات القرآنية ، 265 ؛ مفسران شيعه ، 111 .