عبد الحسين شهيدى صالحى

148

تفسير و تفاسير شيعه ( فارسى )

تفسير تا آيهء 117 از سورهء آل عمران است و در پايان اين قسمت آمده است : « . . . و افق الفراغ منه يوم السبت تاسع عشر شعبان سنة ست و سبعين و خمسمائة . . . » و نيز مجلد پنجم اين تفسير كه از آغاز سورهء حم السجده تا پايان سورهء المجادله است در اين مجموعه آمده است و در پايان آن آمده است : « . . . تمّ المجلد الخامس و يتلوه المجلد السادس من اوّل سورة الحشر . . . » . اين نسخه در 1375 ق به كتابخانهء مدرسهء جعفريهء هندى در كربلا منتقل گرديده است . منابع : الذريعة ، 3 / 173 ؛ كربلا فى حاضرها و ماضيها ( خطى ) ؛ معجم الدراسات القرآنيه عند الشيعة الامامية ، 45 ؛ مفسران شيعة ، 98 . البصائر فى وجوه و النظاير ، از شيخ ظهير الدين ابو جعفر محمد ( زنده در 577 ق ) فرزند محمود نيشابورى مفسر و اديب شيعى . تفسير مورد بحث به زبان فارسى در معانى مختلفهء الفاظ قرآن كريم مرتب بر حروف الف باء داراى اصطلاحات تفسير است . و برحسب موضوع به چند فصل تقسيم شده است . در فهرست آستان قدس رضوى دربارهء اين تفسير نوشته شده است : « يكى از نسخ قديم و مهم فارسى كه بسيار كمياب است همين تفسير البصائر فى وجوه و نظاير مىباشد و اهميت آن از لحاظ تطور زبان و نثر فارسى محتاج به شرح نيست زيرا كتابى كه در قرن ششم هجرى به زبان فارسى پاك خراسان نوشته شده باشد براى دوستداران زبان فارسى كتابى بدين خوبى و جامعيت در باب خود تأليف نشده است ، از لحاظ موضوع و علوم قرآنى نيز بصائر كتاب پرارزش و نفيسى است به خصوص كه شيوهء تأليف و تدوين آن با ساير تفسيرها فوق دارد » ( فهرست كتب خطى آستان قدس ، 1 / 412 ) . نسخه‌هاى متعددى از اين تفسير امروز در دست است از جملهء نسخهء كتابخانهء آستان مركزى آستان قدس رضوى ( شمارهء 1214 ) و نسخهء موزهء بريتانيا ، نسخهء كتابخانهء پاريس ، نسخهء انجمن آسيايى