الذريعة ، 20 / 24 ؛ سهم ايرانيان در تفسير قرآن 18 ؛ فهرست الفبائى كتب خطى كتابخانهء مركزى آستان قدس ، 496 ؛ مؤلفين كتب چاپى فارسى و عربى ، 4 / 845 ؛ فهرست نسخه‌هاى خطى كتابخانهء مرعشى قم ، تحت عناوين فوق . مفاتيح الاسرار و مصابيح الابرار ، اثر تاج الدين ابو الفتح محمد ( 479 - 548 ق ) فرزند ابو القاسم شهرستانى اشعرى ملقب به داعى الدعاة و حجة الحق و افضل . در عصر مفسر سنيها در خراسان و بغداد در اوج قدرت بودند او توانست خود را اشعرى و شافعى فرانمايد . اكثر كتب عامه با ترديد به شافعى بودن مفسر مىنگرند . صاحب العبر و ابن‌عماد حنبلى در شذرات الذهب به باطنى بودن مفسر تصريح دارند و لقب داعى الدعاة كه از عناوين اسماعيليه است نيز از همين معنى بر اسماعيلى بودن او حكايت دارد . تفسير مورد بحث كه بزرگ‌ترين اثر فكرى شهرستانى است و در نيم قرن اخير شهرت يافته اسماعيلى بودن مفسر را مىرساند . شيوهء مفسر در تفسير مورد بحث اين است كه در شرح آيات قرآن كريم از حكمت و فلسفه و كلام سود جسته است و بيشتر از مسائل عقلى بهره گرفته است . مفاتيح الاسرار و مصابيح الابرار در چند مجلد بزرگ است و نسخهء نفيس منحصر به فرد از مجلد اول آن مورخ 667 ق كه شامل تفسير سورهء الفاتحه و البقره مىباشد از مخطوطات كتابخانهء مجلس شوراى اسلامى ( به شمارهء 8086 / 78 ب ) مىباشد . سال تأليف اين اثر مهم پشت صفحهء اول نسخهء مذكور سال 538 ق ضبط شده است . شهرستانى در اواخر عمر خويش در موطن خود شهرستان واقع بين نيشابور و خوارزم اين تفسير را تأليف نموده است . در اين سالها پس از غلبهء تركان قراختائى در دشت قطوان و ضعف قدرت سلطان سنجر در خطهء خراسان ، او ديگر از براى اظهار اعتقادات شيعى خويش مانعى را مشاهده نمىكرده و اين روزگار را بهترين فرصت براى ابراز افكار و اعتقادات