عبد الحسين شهيدى صالحى
125
تفسير و تفاسير شيعه ( فارسى )
( 43 ) مىگويد ( به خط ابو يعلى جعفرى داماد شيخ مفيد و جانشين وى ديدم . . . ) سپس حديث را نقل كرده است و اين مىرساند كه نسخهء خط مؤلف از تفسير مذكور تا اوائل قرن هفتم هجرى در دست بوده است . منابع : جامع الرواة ، 2 / 91 ؛ الذريعة ، 4 / 258 ، 24 / 127 ؛ رجال ، ابن داوود ، 304 ؛ رجال ، نجاشى ، 2 / 333 ؛ رياض العلماء ، 2 / 82 ؛ الخلاصة ، علامه حلى ، 164 ؛ لسان الميزان ، 5 / 135 ؛ معجم رجال الحديث ، 15 / 211 ؛ مفسران شيعة ، 95 ؛ تنقيح المقال ، 3 / 101 ؛ النابس فى قرن الخامس ، 159 . اسباب النزول ، از ابو الحسن على ( 398 - 468 ق ) فرزند احمد معروف به واحدى نيشابورى امام مفسرين و از علماى نحو و لغت . تفسير اسباب النزول كه به شيوهء روائى است آغاز آن سورهء فاتحة و پايان آن سورهء الناس است و مفسر از هر سوره سبب نزول بعضى آيات آن را كه بدست آورده است ياد كرده و همچنين آياتى را كه در شأن حضرت على بن ابى طالب ( ع ) نازل گرديده ذكر كرده است . از اين كتاب نسخهء مورخ 718 ق در كتابخانهء كاتب اين سطور در قزوين و نسخهء مورخه 994 ق بهشمارهء 1438 ثبت در كتابخانه آستان قدس رضوى محفوظ است . اين تفسير در 1315 ق در حاشيهء الناسخ و المنسوخ ابن سلامه به چاپ رسيده است سپس مكررا چاپ و افست گرديده است . تفسيرهاى ديگرى از واحدى نيشابورى نقل كردهاند كه عبارتند از : 1 ) تفسير النبى ، كه با احاديث و رواياتى كه سند آن به حضرت رسول ( ص ) مىرسد تفسير كرده است ؛ 2 ) نفى التحريف عن القرآن الشريف ، به شيوهء روائى و در رد اقوال كسانى كه عقيده به تحريف قرآن دارند ؛ 3 ) تفسير الوسيط - تفسير واحدى ، در چهار مجلد به زبان عربى كه نسخههائى از آن در دست است . از جمله نسخهء كتابخانهء آستان قدس رضوى ( شمارهء 1430 ) وقف شدهء نادرشاه افشار ( 1145 ق ) ؛ 4 ) تفسير البسيط ، در شانزده مجلد كه در مقدمهء آن واحدى كليهء مشايخ خود را ذكر