تعاريف در تبيين آيات و سور مكى و مدنى ، تعاريف گوناگونى بر اساس تقسيم‌بندهاى متفاوت به شرح ذيل آمده است : 1 - تقسيم‌بندى زمانى : بر اساس اين تقسيم‌بندى ، آنچه تا زمان هجرت پيامبر اكرم ( صلى اللّه عليه و آله ) به مدينه نازل شده مكى است و آنچه بعد از ورود ايشان به مدينه نازل شده ، مدنى محسوب مىشود . « 1 » نكاتى دربارهء اين تعريف : * اين تعريف ، مشهورترين تعاريف مكى و مدنى است و اغلب دانشمندان علوم قرآنى و تفسير ، بر اساس آن به مكى و مدنى بودن سور حكم داده‌اند . « 2 » * آياتى كه در خلال هجرت نازل گرديده ، از جملهء آيات مكى محسوب مىشوند « 3 » ؛ نظير آيهء 13 سورهء محمد ( صلى اللّه عليه و آله ) « 4 » و آيهء 85 سورهء قصص « 5 » . * در برخى از اقوال متقدمان ، سخنانى گواه بر اين موضوع ملاحظه مىشود . براى نمونه ، از يحيى بن سلام نقل شده است : « آنچه در سفرهاى پيامبر ( صلى اللّه عليه [ و آله ] و سلم ) بعد از ورود به مدينه نازل شده ، مدنى است . » « 6 » 2 - تقسيم‌بندى مكانى : آنچه در مكه و حوالى آن نازل شده ، مكى است و آنچه در مدينه و حوالى آن نازل شده ، مدنى است . « 7 »

--> ( 1 ) - البرهان فى علوم القرآن ، ج 1 ، ص 274 ؛ الاتقان فى علوم القرآن ، ج 1 ، ص 23 ؛ التمهيد فى علوم القرآن ، ج 1 ، ص 130 ( 2 ) - همان ( 3 ) - همان ( 4 ) - مجمع البيان ، ج 9 ، ص 159 ( 5 ) - البرهان فى علوم القرآن ، ج 1 ، ص 284 ( 6 ) - همان ، ص 275 : « ما نزل على النبى ( صلى اللّه عليه [ و آله ] و سلم ) فى أسفاره بعد ما قدم المدينة فهو من المدنى . » ( 7 ) - البرهان فى علوم القرآن ، ج 1 ، ص 273 ؛ الاتقان فى علوم القرآن ، ج 1 ، ص 23 ؛ التمهيد فى علوم القرآن ، ج 1 ، صص 130 و 131