مقدمه يكى از مباحث مهم مطرح شده در حوزهء علوم قرآن ، بحث تشخيص آيه‌ها و سوره‌هاى مكى و مدنى است كه تميز آن‌ها مىتواند بسيارى از مسائل مورد اختلاف و ادعاها را مهر تأييد زند يا رد كند . از مهم‌ترين اين مسائل ، مباحث كلامى به ويژه اثبات و نفى آيات مرتبط با امامت و فضايل اهل بيت ( عليهم السلام ) است ؛ چرا كه ادعاى مكى بودن بعضى سور و آيات ، دستاويزى براى مخالفان شده تا بهانه كنند كه اين يا آن آيهء خاص در شأن خاندان عترت ( عليهم السلام ) نازل نشده است . همچنين علم به مكى و مدنى بودن آيات و سور ، ارتباطى مستقيم و اساسى با تشخيص مراحل دعوت پيامبر ( صلى اللّه عليه و آله ) و تشريع و تبيين احكام اسلامى دارد . يكى ديگر از ضرورت‌هاى عام شناخت صحيح آيات و سور مكى و مدنى ، آگاهى از تاريخ وقايع و حوادث است ؛ يعنى مىتوان از اين طريق مشخص كرد كه حادثه‌اى در حدود چه زمانى ، چرا و از سوى چه كسانى به وقوع پيوسته است . البته تشخيص آيات و سور مكى و مدنى و شناخت تاريخ ، كارى دو طرفه است . حل و فصل بسيارى از مسائل ديگر مانند مسألهء نسخ يا تدريجى بودن نزول قرآن و . . . نيز به كمك اين بحث ( مكى و مدنى ) امكان‌پذير است ؛ اما مهم‌ترين نكته‌اى كه در مورد اين بحث بايد ذكر كرد ، اين است كه اين دانش ، از جملهء انواع علوم قرآنى است كه مستقيما در مصحف ظهور و بروز دارد ؛ چه آن كه معمولا مكى و مدنى بودن سور ، در فهرست مصحف و گاه در كادر سر سوره‌ها مشخص شده است . در اين پژوهش كه حاصل تلاش جناب آقاى كريم دولتى است ، سعى شده پس از بررسى تعاريف متعدد مكى و مدنى و گزينش يك تعريف و بيان ملاك‌هاى اطلاق عنوان مكى يا