حميد رضا مستفيد / كريم دولتى
17
تقسيمات قرآنى و سور مكى و مدنى ( فارسى )
ركوع سورهء بقره است و اين ركوع داراى سه آيه است و در جزئى كه اين آيه در آن قرار دارد ، هشتمين ركوع محسوب مىشود . 5 - ثمن ثمن در لغت به معناى يك - هشتم است . در تقسيمات قرآن ، به يك - هشتم حزب ( در تقسيم 60 حزبى ) اطلاق مىشود . « 1 » اين تقسيم بندى ، در مصاحف رايج در افريقا - يعنى در نزد مغاربه - متداول است ؛ مثل مصاحف چاپ ليبى ، تونس ، الجزاير ، مراكش و سودان . 6 - منزل منزل در لغت يعنى « محل فرود و استراحت » . در قرآنهاى چاپ هند و پاكستان ، تقسيمى به چشم مىخورد كه با اين نام مشخص شده است . با دقت در اين تقسيمات در مىيابيم كه اين تقسيم ، همان تقسيم 7 حزبى زمان رسول اكرم ( صلى اللّه عليه و آله ) است كه در انتهاى عنوان « حزب » بدان اشاره شد . 7 - قيراط قيراط ، در لغت ، يك - بيستم يا يك - بيست و چهارم دينار است . « 2 » در تقسيمات قرآنى به يك - بيست و چهارم قرآن اطلاق مىشده است . سخاوى مىگويد : « اجزاء 24 گانه كه قيراطها هستند ، يك - بيست و چهارم كل مصحفاند . » « 3 » اين تقسيمبندى را - طبق نقل سخاوى - ابو عمرو دانى از استادش فارس بن احمد نقل كرده و سخاوى ابتدا و انتهاى هر يك از قيراطها را در كتابش آورده است . در حاشيهء كتاب نثر المرجان نيز به تقسيم قيراط اشاره شده است .
--> ( 1 ) - المصحف الجماهيرية ، التعريف برواية المصحف و مصطلحات رسمه و ضبطه ، ص « ط » ( 2 ) - لسان العرب ، ج 11 ، ص 115 ( 3 ) - جمال القراء ، ج 1 ، ص 333 : « ذكر أجزاء أربعة و عشرين و هى القيراط و هى أرباع الاسداس »