تقسيمات قرآنى و معانى آنها غير از آيه و سوره كه تنها تقسيمات توقيفى و مشخص شده از جانب رسول خدا ( صلى اللّه عليه و آله ) هستند ، مسلمانان تقسيمات متعدد ديگرى بدين شرح وضع كرده‌اند : 1 - جزء 2 - حزب 3 - ورد 4 - ركوع 5 - ثمن 6 - منزل 7 - قيراط 8 - نقزه پيش از آن‌كه به پيشينهء هر كدام از انواع بالا اشاره كنيم ، لازم است معناى لغوى و اصطلاحى آن‌ها بيان شود . 1 - جزء جزء در لغت به معناى « بخش و بعض » « 1 » است . همچنين به معناى « نصيب » « 2 » يا « قطعه‌اى از يك چيز » « 3 » نيز آمده است . جزء در اصطلاح علوم قرآنى به بخش معينى از قرآن اطلاق مىشود و با توجه به شواهد تاريخى مىتوان گفت كه اين اصطلاح در زمان رسول اكرم ( صلى اللّه عليه و آله ) نيز رايج بوده ؛ البته با معنايى غير از آنچه امروزه متداول است . بى شك در هر زمانى افراد به فراخور حال خود براى تلاوت روزانه يا حفظ آيات ، از تقسيم‌بندى خاصى استفاده مىكردند ؛ اما پركاربردترين تقسيم‌بندى قرآن ، تقسيم 30 جزئى است كه امروزه نيز

--> ( 1 ) - لسان العرب ، ج 2 ، ص 267 : « الجزء : البعض » ( 2 ) - تهذيب اللغة ، ج 11 ، ص 101 ( 3 ) - المعجم الوسيط ، ص 120