البرهان : - « 1 » الاتقان « مشهور آن است كه اين سوره مكى است و قول برگزيده ، بنابر آنچه كه ابن ابى حاتم از ابن بريده آورده است ، دلالت دارد بر اين كه اين سوره مدنى است و در مورد دو قبيله از قبايل انصار كه تفاخر مىكردند ، نازل شده است . از قتاده نقل شده كه اين سوره در مورد يهود نازل شده است . بخارى از ابى بن كعب آورده است كه گفت : « اين عبارت را از قرآن مىدانستيم كه : « لو كان لابن آدم واد من ذهب » تا اين كه اين سوره نازل شد . » ترمذى نيز از امام على ( عليه السلام ) نقل مىكند كه گفت : ما همواره در عذاب قبر شك داشتيم تا اين كه اين سوره نازل شد . و عذاب قبر در مدينه ذكر شده ؛ همچنان كه در قصهء زن يهودى در نقل صحيح آمده است . » « 2 » التمهيد « جلال الدين سيوطى ، مدنى بودن را در مورد اين سوره اختيار كرده و در اين باره به موارد ذيل استناد كرده است : الف - حديث ابن بريده : « اين سوره در مورد دو قبيله از انصار كه تفاخر مىكردند ، نازل شده است . »

--> القبور فعدّوهم و قالوا : هذا قبر فلان و هذا قبر فلان فكثرهم بنو سهم لانهم كانوا اكثر عددا فى الجاهلية ؛ عن مقاتل و الكلبى . » ( 1 ) - تنها در جلد 1 ، ص 280 ، سورهء تكاثر را از كتاب التنبيه على فضل علوم القرآن - تأليف ابو القاسم نيشابورى - در عداد سور مكى آورده است . ( 2 ) - الاتقان فى علوم القرآن ، ج 1 ، صص 36 و 37 : « الاشهر انها مكية و يدل لكونها مدنية - و هو المختار - ما اخرجه ابن ابى حاتم ، عن ابن بريدة انها نزلت فى قبيلتين من قبائل الانصار تفاخروا . . . الحديث ؛ و اخرج عن قتادة انها نزلت فى اليهود . و اخرج البخارى عن ابى بن كعب قال : كنا نرى هذا من القرآن - يعنى « لو كان لابن آدم واد من ذهب » - حتى نزلت : « أَلْهاكُمُ التَّكاثُرُ » و اخرج الترمذى ، عن على قال : ما زلنا نشكّ فى عذاب القبر حتى نزلت ؛ و عذاب القبر لم يذكر الا بالمدينة كما فى الصحيح فى قصة اليهودية . »