ابو الفضل مير محمدى زرندى

77

تاريخ و علوم قرآن ( فارسى )

و حاكم در مستدرك از حماد بن زيد ، از عطية بن سائب ، از سعيد ، از ابن عباس ، نقل مىكند : پيغمبر مىفرمود از خداوند متعال سوالى كردم ( و اى كاش سؤال ننموده بودم ) من به خداى تعالى عرض كردم : پروردگارا تو باد را در اطاعت سليمان قرار دادى و با موسى تكلم نمودى ( مثل اينكه آن حضرت به نعمت‌هاى خود توجه نداشت ) پس خطاب آمد ، آيا تو يتيم نبودى كه به تو مأواى دادم ؟ و تو در اوايل چيزى نمىدانستى و من ترا ارشاد كردم و چيزى از مال دنيا نداشتى پس ترا بىنياز كردم . پس عرض كردم اى كاش سؤال نكرده بودم « 1 » . بنابر مطالب فوق ، در نزول يكجائى اين سوره اختلاف است و نمىتوان به هيچ يك از آن اقوال و جهات ، مطمئن شد . 9 - سورهء اخلاص قُلْ هُوَ اللَّهُ سيوطى اين سوره شريفه را در شمار سوره‌هائى كه يك جا نازل شده آورده است « 2 » . مرحوم شيخ طبرسى در تفسير مجمع البيان مىنويسد : گفته شده است كه مشركان ، از پيغمبر ( صلّى اللّه عليه و آله ) خواستند كه اوصاف خداى خود را بيان نمايد پس اين سوره نازل شد « 3 » و از ابى بن كعب و جابر نيز چنين نقل شده است « 3 » و نيز گفته شده است كه عامر بن طفيل و اربد بن ربيعه برادر لبيد به خدمت پيغمبر رسيدند ، عامر عرض كرد ، اى محمد ما را به چه دعوت مىكنى ؟ فرمود : به خدا ، گفت : خدا را براى ما توصيف كن ، آيا از طلا است يا از نقره ؟ و يا از آهن يا از چوب ؟ پس اين سوره نازل شد و صاعقه‌اى از آسمان آمد و اربد را سوزانيد و به انگشت عامر هم اصابت كرد و كشته شد « 3 » و از ابن عباس نيز همينطور نقل گشته است « 3 » . و سيوطى در اسباب النزول از ترمذى و حاكم و ابن خزيمه از طريق ابى العالية از ابى بن كعب نقل مىكند كه مشركان از پيغمبر ( صلّى اللّه عليه و آله ) ، خواستند تا خدا را توصيف كند پس اين سوره نازل شد « 7 » .

--> ( 1 ) مستدرك در تفسير الضحى ( 2 ) الاتقان ، ج 1 ، ص 37 . ( 3 ) مجمع البيان ، ج 10 ، ص 564 . ( 7 ) اسباب النزول ، ص 816 .