ابو الفضل مير محمدى زرندى
72
تاريخ و علوم قرآن ( فارسى )
براى او تسبيح مىنمايند « 1 » . 2 - عياشى در تفسير خود از ابو بصير نقل مىكند كه از امام صادق ( عليه السلام ) شنيدم كه مىفرمود سورهء انعام يك جا بر رسول خدا ( صلّى اللّه عليه و آله ) نازل شد و در نزول آن ، هفتاد هزار از ملائكه حضور داشت پس آن را تعظيم و تكريم نمائيد « 2 » . 3 - طبرانى با طرق مختلف از رسول خدا ( صلّى اللّه عليه و آله ) نقل كرده كه سوره انعام يك جا نازل شده است و اين مطلب از عطاء و مجاهد نيز نقل گشته است « 3 » . 4 - حاكم در كتاب مستدرك ، از جابر روايت مىكند كه وقتى سوره انعام نازل شد پيغمبر ( صلّى اللّه عليه و آله ) تسبيح كرد پس فرمود ملائكه زيادى كه افق را سد كرده بودند اين سوره را مشايعت مىنمودند « 4 » . 5 - مرحوم شيخ طبرسى در مجمع البيان مىنويسد : روايت است از ابى بن كعب و عكرمه و قتاده كه سوره انعام يك جا در شب و در مكه نازل شده است « 5 » ولى با اينحال اقوال و رواياتى را مىبينيم كه دالند بر اينكه سورهء انعام دفعة نازل نشده است بلكه بعضى از آن ، در مكه و بعضى ديگر در مدينه نازل گشته است پس هرگاه اين روايات را معتبر بدانيم و بخواهيم با روايات سابقه جمع كنيم ناچار بايد بگوييم : سورهء انعام يك جا نازل شده ولى بعضى از آيات آن دوباره بخاطر اهميت محتواى آن نازل شده است . 3 - سوره توبه آنچه را كه ثعلبى از عايشه با سند ، نقل كرده بر آن دلالت مىكند كه رسول اللّه ( صلّى اللّه عليه و آله ) فرمود : تمام قرآن آيه آيه و حرف حرف بر من نازل گشته است جز سورهء توبه و قل هو اللّه احد كه يك جا و دفعة نازل شدهاند و هفتاد هزار صف از ملائكه در مشايعت آن حاضر بودند و همگى مىگفتند اى محمد ! مردم را به خوبى و اطاعت از خدا توصيه كن « 6 » ولى با اينهمه سيوطى آن را در ضمن سورههايى كه دفعة نازل شدهاند نياورده است و حديثى كه على بن ابراهيم از پدرش و او از محمد بن فضل از ابن ابى عمير از ابى الصباح كنانى نقل
--> ( 1 ) تفسير قمى ، ج 1 ، ص 193 . ( 2 ) تفسير عياشى ، ج 1 ، ص 353 . ( 3 ) اتقان سيوطى ص 37 باب سورههائيكه يك جا نازل شدهاند . ( 4 ) تفسير ابن كثير ، ج 2 ، ص 122 . ( 5 ) تفسير مجمع البيان سوره انعام ، ج 3 ، ص 5 . ( 6 ) تفسير مجمع البيان ، سورهء برائت ، ج 5 ، ص 1 .