ابو الفضل مير محمدى زرندى

60

تاريخ و علوم قرآن ( فارسى )

حرف و معناى آن آنچه پس از بحث سند ، عنوان مىشود همان بحث از تفسير و معناى « حرف » است و آن ، بحث مهمى است كه در رابطه با آن جدالها شده و اقوالى در آن نقل شده كه بسيار زياد است و بطورى كه گفته شده و در اتقان به آن اشاره شده به 40 قول مىرسد . اما مشهور بين آراء و اقوال ، همانست كه شيخ طوسى ( ره ) در مقدمه تفسير تبيان ، بيان نموده و مىفرمايند : اهل سنت در معناى يك حرف و تأويل آن ، اختلاف نموده ، بعضى از آنان مىنويسند كه مراد از 7 حرف : زجر ، امر ، حلال ، حرام ، محكم ، متشابه ، و امثال است . و بعضى ديگر مىگويند : مراد از 7 حرف 7 لغت است كه مغير احكام نباشد و در اوائل ، مسلمانان ، مخير بوده‌اند كه به آن 7 لغت ، قرآن شريف را قرائت كنند ولى سرانجام بر يكى از آنها اتفاق كردند . و عده‌اى مىگويند : مراد از آن ، بيان لغتهاى فصيح عرب است ، زيرا قبايل عرب يكسان تكلم نداشتند بلكه بعضى از آنان افصح از ديگران بوده‌اند و اين تفسير را شيخ طبرسى اختيار كرده است . و عده‌اى مىگويند : مراد از 7 حرف اين نيست كه يك لفظ را به 7 قسم قرائت كنيم زيرا ما لفظى نداريم كه بتوانيم آن را به 7 قسم بخوانيم بلكه مقصود از آن ، 7 قسمى است كه در جميع قرآن منتشر است نه در لفظ واحد . عده‌اى نيز گفته‌اند كه جهت اختلاف و انحصار آن در 7 قسم ، اين است كه اختلاف در كلمه داراى منشأهاى مختلفى است كه اگر آن را احصاء كنيم به 7 قسم مىرسد زيرا اختلاف يا در اعراب و بناء كلمه است و اين بر دو قسم است زيرا يا معنا اختلاف پيدا مىكند و يا نه ، و يا اختلاف در كلمه است و آن هم داراى سه قسم است زيرا يا در صورت مختلف ، و در معنى متحدند و يا بر عكس است و يا در هر دو ( معنى و صورت ) مختلفند ، پس جمعا 5 قسم مىباشد و دو قسم ديگر آن نيز اين است كه اختلاف در تقدم و تأخر است مانند آيه شريفه « وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ » يا « جاءت سكرة الحقّ بالموت » و يا اختلاف در