ابو الفضل مير محمدى زرندى
54
تاريخ و علوم قرآن ( فارسى )
و لام و ميم ، آيات خدا هستند و قرآن از آنها تركيب يافته پس اگر قبول نداريد نظير آن را بياوريد ، و يا به احاديثى استدلال كردهاند كه بعضى از آنها ، از حيث سند ضعيف است و يا بعض ديگر آنها ، از نظر دلالت ، چون معارض دارد و در صورت معارضه نمىتوان به يكى از طرفين معارضه تمسك كرد و شايد سرّ اينكه قاضى ابو بكر بن عربى گفته « احدى را نديدهام كه با دليل قطعى و جزمى براى مطلب ، استدلال كرده باشد » همين باشد . كلام مرحوم علامه طباطبائى و برخى ديگر از علماء علامه طباطبائى ( رحمة اللّه عليه ) مىنويسد : اما آن اقوال دهگانه اخير ، فقط فرضياتى هستند كه از حد احتمال خارج نيستند و هيچ يك داراى دليل و برهانى نيست و در آخر كلماتش مىفرمايد : اين حروف ، رموزيست بين خداوند سبحان و رسول اكرمش كه علم آن ، از ما پوشيده و راهى به آنها براى فهمهاى عادى نيست « 1 » . و سيوطى نيز مىنويسد : از جمله متشابهات قرآن ، همين حروف اوائل سورهها است و مختار ما اين است كه : اينها از اسرار خداوندى است و جز خداوند كسى به تأويل و مفهوم آن آگاه نيست « 2 » . صبحى صالح نيز - كه از علماى معاصر است - اين حروف را از متشابهات دانسته و مىنويسد : ورع اجازه نمىدهد كه درباره اين حروف رأى صريحى اختيار نماييم بلكه اينها از متشابهات قرآن كريم است كه جز خداوند كسى به آن عالم نيست و صاحبان آثار از ابن مسعود و خلفاى راشدين ، نقل مىكنند كه اين حروف ، از اسرار است كه خداوند ، علم آن را مخصوص خودش نموده است . خرافات در رابطه با اين بحث ، تأويلات و خرافاتى نيز ديده مىشود كه صاحبان هوى آنها را بافته و پرداخته و در حد معينى هم توقف نكردهاند و هر چه اميال و هواهاى نفسانى آنان
--> ( 1 ) تفسير الميزان ، ج 18 ، ص 6 . ( 2 ) الاتقان ، ج 2 ، ص 8 .