ابو الفضل مير محمدى زرندى
268
تاريخ و علوم قرآن ( فارسى )
1 - آنچه از ابن عباس و سعيد بن جبير نقل شد كه مردم در عمل به اين آيه تسامح مىكنند « 1 » . 2 - آنچه از تفسير نعمانى از امير المؤمنين على ( عليه السلام ) نقل شده كه آيه شريفه با آيهء مواريث نسخ شده است « 2 » . 3 - مرحوم سيد هاشم بحرانى از عياشى از ابو بصير از امام صادق ( عليه السلام ) روايت مىكند كه آيهء شريفه « وَ إِذا حَضَرَ الْقِسْمَةَ أُولُوا الْقُرْبى وَ الْيَتامى وَ الْمَساكِينُ فَارْزُقُوهُمْ مِنْهُ . . . » را آيه مواريث نسخ كرده است « 3 » . و در خبر ديگر ابى بصير از امام باقر ( عليه السلام ) نيز همين مضمون را نقل كرده است « 3 » . 4 - هر گاه اعطاء رزق به اقارب واجب بود قطعا شايع مىشد زيرا اين واجب ، واجب مالى و محل ابتلاء ورثهها است و نبايد حكم آن مخفى باشد و مورد بحث كه آيا نسخ شده يا نه ؟ . با توجه به مطالب گذشته براى انسان اطمينان حاصل مىشود كه رزق اقرباء و يتيمان براى ورثه واجب نبوده است و اما استحباب آن بر فرض عدم دلالت آيه ، عمومات استحباب انفاق و اطعام ، بر آن دليلند مانند آيهء شريفه « وَ ما أَنْفَقْتُمْ مِنْ شَيْءٍ فَهُوَ يُخْلِفُهُ وَ هُوَ خَيْرُ الرَّازِقِينَ » « 5 » : شما هر چه در راه خدا انفاق كنيد به شما عوض مىبخشد و او بهترين روزى دهندگان است . و غير اين آيه از آيات و رواياتى كه دلالت مىكنند بر رجحان و استحباب مطلق انفاق و اطعام . در خاتمه يادآور مىشود كه بحث ما پيرامون ناسخ و منسوخ فقط ناسخ و منسوخهاى قرآنى است كه در اشعار سيوطى در اتقان آمده بود كه متعرض آنها شديم و آرزو داريم كه در فرصتهاى ديگر به بقيهء ناسخ و منسوخها بپردازيم - انشاء اللّه .
--> ( 1 ) الدر المنثور ، ج 2 ، ص 123 . ( 2 ) رسالة المحكم و المتشابه ، ص 10 . ( 3 ) تفسير برهان ، ج 1 ، ص 345 . ( 5 ) سورهء سبأ ، آيه 39 .