و شيخ نعمانى در منسوخات خود اين آيه را در شمار آيه‌هاى منسوخه كه از على ( عليه السلام ) نقل كرده نياورده است و آنچه به نظر مىرسد ، اينكه : چون آيه شريفه در سورهء مائده واقع است و سوره مائده آخرين سوره‌ايست كه بر پيغمبر اكرم نازل شده است پس اين آيه و ساير آياتى كه در اين سوره واقع است مورد نسخ نخواهند بود و شاهد بر اين مطلب رواياتى است كه در بحار نقل شده كه عبارتند از : 1 - زراره از امام باقر ( عليه السلام ) نقل مىكند كه على بن ابى طالب ( عليه السلام ) فرموده است : سوره مائده 2 ماه يا 3 ماه قبل از وفات پيغمبر ( صلّى اللّه عليه و آله ) نازل شده است « 1 » . 2 - و از عيسى بن عبد اللّه از جدش از على ( عليه السلام ) روايت مىكند : بعضى از قرآن ، بعض ديگر را نسخ مىكند و از اوامر پيغمبر ( صلّى اللّه عليه و آله ) آنچه كه متأخر است اخذ مىشود و سوره مائده آخرين سوره‌اى بود كه به آن حضرت نازل شد و آن چيزهايى را نسخ كرد ليكن چيزى آن را نسخ نكرده است « 1 » . 3 - ابو بكر جصاص از ضمرة بن جندب و عطية بن قيس نقل مىكند كه پيغمبر ( صلّى اللّه عليه و آله ) فرمود : سوره مائده آخرين سورهء قرآن است كه نازل شد پس حلال آن را حلال و حرام آن را حرام بدانيد « 3 » . 4 - و نيز از ابو اسحاق و او از ابى ميسره نقل مىكند كه : در سورهء مائده 18 واجب موجود است كه هيچ يك از آنها نسخ نشده است « 3 » . بعلاوه اخبار و روايات ديگرى نيز در تفسير آيه وارد شده كه دليلند بر اينكه حكم آيه شريفه باقى است و نسخ نگشته گر چه در مضمون تفاوتى بين آنها ديده مىشود و در بعضى از آنها چنين آمده كه امام ( عليه السلام ) مىفرمايد : مراد از « آخران من غيركم » دو نفر از كفار مىباشد و در بعضى ديگر مىفرمايد مراد از آن ، دو نفر از كفار اهل كتابند و در برخى ديده مىشود هر گاه از اهل كتاب يافت نشد از مجوس گواه بگيريد چون پيغمبر ( صلّى اللّه عليه و آله ) سنت اهل كتاب را در آنان جارى مىداند و غير اينها از قيودى كه در كتابهاى تفسير

--> ( 1 ) بحار ، ج 92 ، ص 273 . ( 3 ) احكام القرآن ، جصاص ، ج 4 ، ص 161 .